az
Xaricdə göstərilən nəqliyyat xidməti ƏDV-yə cəlb olunurmu?
Xaricdə göstərilən nəqliyyat xidməti ƏDV-yə cəlb olunurmu?
Son zamanlar rezident vergi ödəyiciləri tərəfindən fiziki və hüquqi şəxslərə xaricdə nəqliyyat vasitələri ilə transfer xidmətlərinin göstərilməsi artıb. Yəni rezident sahibkarlar qeyri-rezidentlərlə müqavilələr bağlayaraq hüquqi şəxslərin işçiləri, fiziki şəxsləri, vətəndaşları xaricdə bir məntəqədən digər məntəqəyə daşıyırlar. Buna görə də müəyyən məbləğdə xidmət haqları əldə edirlər. Bəs bu kimi xidmətlərdən əldə edilən gəlirlər ƏDV-yə cəlb olunurmu? Xidməti təqdim edən rezident qarşı tərəfə göndərdiyi elektron qaimə-fakturada xidməti sıfır dərəcə ilə yazmalıdırmı?
Suallara ekspert Altay Cəfərov aydınlıq gətirir.
Suallara cavab tapmaq üçün Vergi Məcəlləsində ƏDV-yə sıfır dərəcə ilə cəlb olunmağı nəzərdə tutan maddələrə baxmalıyıq. Bu məsələlər Məcəllənin 159-cu və 168-ci maddələri ilə tənzimlənir.
Vergi Məcəlləsinin 159.2-ci maddəsinə əsasən, bu fəslin müddəalarına uyğun olaraq vergidən azad edilən malların göndərilməsindən, işlərin görülməsindən və xidmətlərin göstərilməsindən başqa, müstəqil sahibkarlıq fəaliyyəti və ya hüquqi şəxs yaratmadan birgə sahibkarlıq fəaliyyəti çərçivəsində malların göndərilməsi, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi, onlar bu Məcəllənin 167-ci və ya 168-ci maddələrinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının ərazisində həyata keçirilirsə, vergi tutulan əməliyyatlar sayılır. Bu Məcəllənin 168-ci maddəsinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda xidmətlər göstərilməsi və ya işlər görülməsi vergi tutulan əməliyyatlara daxil edilmir.
Deməli, Vergi Məcəlləsinin 159-cü maddəsinin tələblərinə görə, xidmətlər o zaman ƏDV-yə cəlb edilən xidmətlər sayılır ki, həmin xidmət Azərbaycan Respublikasında göstərilsin. Əgər xidmət ölkənin hüdudlarından kənarda göstərilibsə, o zaman bu, ƏDV-yə cəlb edilməyən əməliyyatlar sayılır.
Amma bir çox əməliyyatlar var ki, onlar Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda göstərilsə də 18% ƏDV məqsədləri üçün vergitutma obyekti sayılır. Yəni qeyri-rezident tərəfindən rezident şəxsə xidmət Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda təqdim edilməsinə baxmayaraq, bu əməliyyat ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyat sayılır.
Bu məsələ də Vergi Məcəlləsinin 168.1.5.-ci maddəsi ilə tənzimlənilir. Əgər həmin maddədə transfer xidmətləri qeyd edilmişdirsə, onda bu xidmətlər Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda göstərilməsinə baxmayaraq, 18% ƏDV-yə cəlb edilmiş sayılacaq. Məcəllənin 168.1.5.-ci maddəsinə baxdıqda aydın olur ki, həmin siyahıda da transfer xidməti yoxdur.
Odur ki, rezident və ya qeyri-rezidentə göstərməsindən asılı olmayaraq, transfer xidmətləri Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda göstərdiyinə, həmçinin 168.1.5.-ci maddəsində olan siyahıda olmadığına görə, bu xidmət ƏDV-yə cəlb edilməyən əməliyyatlar sayılır.
Rezidentlər tərəfindən xaricdə transfer xidmətlər təqdim edildikdə təqdim olunan elektron qaimə-fakturada da xidmət “ƏDV-yə cəlb edilməyən əməliyyatlar” sütununda yazılacaq. Eyni zamanda, ƏDV bəyannaməsinin 328-ci sətrində qeyd olunacaq.
Son zamanlar rezident vergi ödəyiciləri tərəfindən fiziki və hüquqi şəxslərə xaricdə nəqliyyat vasitələri ilə transfer xidmətlərinin göstərilməsi artıb. Yəni rezident sahibkarlar qeyri-rezidentlərlə müqavilələr bağlayaraq hüquqi şəxslərin işçiləri, fiziki şəxsləri, vətəndaşları xaricdə bir məntəqədən digər məntəqəyə daşıyırlar. Buna görə də müəyyən məbləğdə xidmət haqları əldə edirlər. Bəs bu kimi xidmətlərdən əldə edilən gəlirlər ƏDV-yə cəlb olunurmu? Xidməti təqdim edən rezident qarşı tərəfə göndərdiyi elektron qaimə-fakturada xidməti sıfır dərəcə ilə yazmalıdırmı?
Suallara ekspert Altay Cəfərov aydınlıq gətirir.
Suallara cavab tapmaq üçün Vergi Məcəlləsində ƏDV-yə sıfır dərəcə ilə cəlb olunmağı nəzərdə tutan maddələrə baxmalıyıq. Bu məsələlər Məcəllənin 159-cu və 168-ci maddələri ilə tənzimlənir.
Vergi Məcəlləsinin 159.2-ci maddəsinə əsasən, bu fəslin müddəalarına uyğun olaraq vergidən azad edilən malların göndərilməsindən, işlərin görülməsindən və xidmətlərin göstərilməsindən başqa, müstəqil sahibkarlıq fəaliyyəti və ya hüquqi şəxs yaratmadan birgə sahibkarlıq fəaliyyəti çərçivəsində malların göndərilməsi, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi, onlar bu Məcəllənin 167-ci və ya 168-ci maddələrinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının ərazisində həyata keçirilirsə, vergi tutulan əməliyyatlar sayılır. Bu Məcəllənin 168-ci maddəsinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda xidmətlər göstərilməsi və ya işlər görülməsi vergi tutulan əməliyyatlara daxil edilmir.
Deməli, Vergi Məcəlləsinin 159-cü maddəsinin tələblərinə görə, xidmətlər o zaman ƏDV-yə cəlb edilən xidmətlər sayılır ki, həmin xidmət Azərbaycan Respublikasında göstərilsin. Əgər xidmət ölkənin hüdudlarından kənarda göstərilibsə, o zaman bu, ƏDV-yə cəlb edilməyən əməliyyatlar sayılır.
Amma bir çox əməliyyatlar var ki, onlar Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda göstərilsə də 18% ƏDV məqsədləri üçün vergitutma obyekti sayılır. Yəni qeyri-rezident tərəfindən rezident şəxsə xidmət Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda təqdim edilməsinə baxmayaraq, bu əməliyyat ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyat sayılır.
Bu məsələ də Vergi Məcəlləsinin 168.1.5.-ci maddəsi ilə tənzimlənilir. Əgər həmin maddədə transfer xidmətləri qeyd edilmişdirsə, onda bu xidmətlər Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda göstərilməsinə baxmayaraq, 18% ƏDV-yə cəlb edilmiş sayılacaq. Məcəllənin 168.1.5.-ci maddəsinə baxdıqda aydın olur ki, həmin siyahıda da transfer xidməti yoxdur.
Odur ki, rezident və ya qeyri-rezidentə göstərməsindən asılı olmayaraq, transfer xidmətləri Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda göstərdiyinə, həmçinin 168.1.5.-ci maddəsində olan siyahıda olmadığına görə, bu xidmət ƏDV-yə cəlb edilməyən əməliyyatlar sayılır.
Rezidentlər tərəfindən xaricdə transfer xidmətlər təqdim edildikdə təqdim olunan elektron qaimə-fakturada da xidmət “ƏDV-yə cəlb edilməyən əməliyyatlar” sütununda yazılacaq. Eyni zamanda, ƏDV bəyannaməsinin 328-ci sətrində qeyd olunacaq.