az
ƏDV ilə bağlı vergi tutulan əməliyyatın vaxtı necə müəyyən edilir?
ƏDV ilə bağlı vergi tutulan əməliyyatın vaxtı necə müəyyən edilir?
İndi isə ƏDV ilə bağlı vergi tutulan əməliyyatın vaxtının müəyyən edilməsinə aydınlıq gətirək. Vergi Məcəlləsinin “Vergi tutulan əməliyyatların aparıldığı vaxt” adlı 166-cı maddəsi ilə vergi tutulan əməliyyatın vaxtı müəyyən edilib. ƏDV ilə bağlı misallarımızda vergi tutulan əməliyyatın vaxtı ilə bağlı kifayət qədər məlumat verilsə də, bəzi məqamları həmkarlarımızın diqqətinə çatdırmaq istəyirik. Vergi tutulan əməliyyatlar zamanı əksər hallarda kassa metodu tətbiq edilir. Misal üçün, vergi ödəyicisi fevral ayında malı təqdim edib və elektron qaimə-fakturanı da həmin ayda göndərib. Amma qarşı tərəf ödənişi mart ayında həyata keçirib. Bu zaman vergi tutulan əməliyyatın vaxtı malların təqdim olunduğu dövr (fevral ayı) yox, ödənişin həyata keçirildiyi vaxt (mart ayı) sayılacaq.
Bir məsələni vurğulayaq ki, 1 yanvar 2024-cü il tarixdən Vergi Məcəlləsində edilən dəyişikliyə əsasən, ƏDV məbləğinin ödənilməsinin Vergi Məcəlləsinin 166-cı maddəsinin tələbləri üçün ödəmə kimi qəbul edilməsinə qərar verilib. Beləliklə, Vergi Məcəlləsinin 166.7-ci maddəsinə əsasən, bu maddənin məqsədləri üçün ödəmə dedikdə, təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) ƏDV-siz dəyərinin və ya ƏDV məbləğinin ödənilməsi nəzərdə tutulur. Misal üçün, ƏDV ödəyicisi 2024-cü ilin yanvar ayında digər vergi ödəyicisinə 1 000 manat (ƏDV-siz) məbləğində mal təqdim edib. Qarşı tərəf yanvar ayında 180 manat ƏDV məbləğinin, fevral ayında isə malların 1 000 manatlıq əsas dəyərinin ödənişini həyata keçirib. Vergi Məcəlləsində edilən dəyişikliyə əsasən, vergi tutulan əməliyyatın vaxtı kimi fevral ayı yox, ƏDV məbləğinin daxil olduğu dövr, yəni yanvar ayı olacaq. Yeni dəyişikliyin tam aydın olması üçün bir misala da baxaq.
Misal. ƏDV ödəyicisi 3 000 manat (ƏDV-siz) məbləğində xidməti 2024-cü ilin fevral ayında göstərib. Qarşı tərəf fevral ayında 2 000 manat məbləğində xidmətin dəyərini və 540 manat məbləğində ƏDV məbləğini ödəyib. Bu zaman ən yüksək olan ƏDV məbləği üzrə dövriyyə əsas götürüldüyü üçün ƏDV bəyannaməsində 3 000 manat qeyd ediləcək.
İndi isə ƏDV ilə bağlı vergi tutulan əməliyyatın vaxtının müəyyən edilməsinə aydınlıq gətirək. Vergi Məcəlləsinin “Vergi tutulan əməliyyatların aparıldığı vaxt” adlı 166-cı maddəsi ilə vergi tutulan əməliyyatın vaxtı müəyyən edilib. ƏDV ilə bağlı misallarımızda vergi tutulan əməliyyatın vaxtı ilə bağlı kifayət qədər məlumat verilsə də, bəzi məqamları həmkarlarımızın diqqətinə çatdırmaq istəyirik. Vergi tutulan əməliyyatlar zamanı əksər hallarda kassa metodu tətbiq edilir. Misal üçün, vergi ödəyicisi fevral ayında malı təqdim edib və elektron qaimə-fakturanı da həmin ayda göndərib. Amma qarşı tərəf ödənişi mart ayında həyata keçirib. Bu zaman vergi tutulan əməliyyatın vaxtı malların təqdim olunduğu dövr (fevral ayı) yox, ödənişin həyata keçirildiyi vaxt (mart ayı) sayılacaq.
Bir məsələni vurğulayaq ki, 1 yanvar 2024-cü il tarixdən Vergi Məcəlləsində edilən dəyişikliyə əsasən, ƏDV məbləğinin ödənilməsinin Vergi Məcəlləsinin 166-cı maddəsinin tələbləri üçün ödəmə kimi qəbul edilməsinə qərar verilib. Beləliklə, Vergi Məcəlləsinin 166.7-ci maddəsinə əsasən, bu maddənin məqsədləri üçün ödəmə dedikdə, təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) ƏDV-siz dəyərinin və ya ƏDV məbləğinin ödənilməsi nəzərdə tutulur. Misal üçün, ƏDV ödəyicisi 2024-cü ilin yanvar ayında digər vergi ödəyicisinə 1 000 manat (ƏDV-siz) məbləğində mal təqdim edib. Qarşı tərəf yanvar ayında 180 manat ƏDV məbləğinin, fevral ayında isə malların 1 000 manatlıq əsas dəyərinin ödənişini həyata keçirib. Vergi Məcəlləsində edilən dəyişikliyə əsasən, vergi tutulan əməliyyatın vaxtı kimi fevral ayı yox, ƏDV məbləğinin daxil olduğu dövr, yəni yanvar ayı olacaq. Yeni dəyişikliyin tam aydın olması üçün bir misala da baxaq.
Misal. ƏDV ödəyicisi 3 000 manat (ƏDV-siz) məbləğində xidməti 2024-cü ilin fevral ayında göstərib. Qarşı tərəf fevral ayında 2 000 manat məbləğində xidmətin dəyərini və 540 manat məbləğində ƏDV məbləğini ödəyib. Bu zaman ən yüksək olan ƏDV məbləği üzrə dövriyyə əsas götürüldüyü üçün ƏDV bəyannaməsində 3 000 manat qeyd ediləcək.