az
en
ru
tr
Xarici vətəndaşlar Azərbaycanda MMC-ni necə təsis edə bilərlər?
Azərbaycanda biznes qurmaq istəyən xarici vətəndaşlar üçün məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin (MMC) təsis edilməsi və dövlət qeydiyyatından keçirilməsi mümkündür. Bunun üçün xarici vətəndaşın əvvəlcədən Azərbaycanda yaşayış icazəsinin və ya digər miqrasiya sənədinin olması şirkətin təsisçisi kimi qeydiyyatdan keçməsi üçün ümumi tələb deyil.
Xüsusilə xarici vətəndaşların Azərbaycana yalnız şirkətin təsis edilməsi və dövlət qeydiyyatından keçirilməsi məqsədilə gəlməsi, daha sonra isə şirkətin fəaliyyətini xaricdən idarə etməsi mümkün ola bilər. Bu halda əsas məsələ hüquqi şəxsin yaradılması üçün tələb olunan sənədlərin düzgün hazırlanması və dövlət qeydiyyatı prosedurunun qanunvericiliyə uyğun həyata keçirilməsidir.
Sual:
İki xarici vətəndaş Azərbaycanda MMC təsis etmək istəyir. Onların hazırda Azərbaycanda miqrasiya sənədi və ya yaşayış icazəsi yoxdur. Onlar Azərbaycana məhz şirkətin təsis edilməsi və qeydiyyatdan keçirilməsi məqsədilə gələcəklər. Şirkət qeydiyyatdan keçirildikdən sonra isə fəaliyyətini xaricdən idarə etmək istəyirlər. Bu halda MMC-nin qeydiyyatı necə həyata keçirilir və xarici vətəndaşlardan hansı sənədlər tələb olunur?
Cavab:
Xarici vətəndaşların Azərbaycanda MMC təsis etməsi qanunvericiliklə mümkündür. Xarici investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyət əcnəbi və ya vətəndaşlığı olmayan şəxs, yaxud xarici ölkədə dövlət qeydiyyatına alınmış hüquqi şəxs tərəfindən təsis edilən məhdud məsuliyyətli cəmiyyət hesab olunur.
Bu baxımdan, iki xarici vətəndaşın Azərbaycanda birgə MMC təsis etməsi mümkündür. Onlar şirkətin təsisçiləri kimi çıxış edə və nizamnamə kapitalındakı paylarını müəyyən edə bilərlər.
Xarici vətəndaşların şirkətin təsisçisi olması üçün Azərbaycan Respublikasında daimi və ya müvəqqəti yaşayış icazəsinin olması ayrıca şərt kimi müəyyən edilmir. Buna görə də şəxslərin Azərbaycana şirkətin yaradılması məqsədilə gəlməsi və dövlət qeydiyyatı prosedurunda iştirak etməsi mümkündür.
MMC-nin dövlət qeydiyyatı necə həyata keçirilir?
Şirkətin yaradılması üçün ilk növbədə təsisçilərin qərarı və şirkətin təsis sənədləri hazırlanır. Sənədlərdə şirkətin adı, hüquqi ünvanı, təsisçiləri, onların nizamnamə kapitalındakı payları, idarəetmə qaydaları və digər zəruri məlumatlar əks etdirilir.
Xarici investisiyalı kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlərin siyahısı Dövlət Vergi Xidmətinin “Bir pəncərə” sistemi üzrə müvafiq bölməsində təqdim olunur.
Xarici vətəndaşlar tərəfindən təqdim edilən xarici ölkədə verilmiş sənədlərin isə Azərbaycan ərazisində hüquqi qüvvəyə malik olması üçün onların müvafiq qaydada rəsmiləşdirilməsi tələb oluna bilər. Sənədin verildiyi ölkədən və sənədin növündən asılı olaraq apostil və ya konsulluq leqallaşdırılması, həmçinin Azərbaycan dilinə notariat qaydasında təsdiq edilmiş tərcümə tələb edilə bilər.
Bu səbəbdən xarici təsisçilərin sənədlərinin hazırlanması mərhələsində sənədlərin hansı ölkədə verildiyi və onların hansı formada təqdim edilməli olduğu ayrıca yoxlanılmalıdır.
Xarici təsisçilərdən hansı sənədlər tələb olunur?
Xarici investisiyalı MMC-nin qeydiyyatı zamanı konkret sənədlər təsisçilərin statusundan və qeydiyyat formasından asılı olaraq dəyişə bilər.
Ümumilikdə proses zamanı aşağıdakı sənədlər və məlumatlar tələb oluna bilər:
1. xarici vətəndaşların şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlər;
2. təsisçilərin şirkətin yaradılması barədə qərarı;
3. MMC-nin nizamnaməsi;
4. şirkətin hüquqi ünvanı barədə məlumat;
5. təsisçilərin nizamnamə kapitalındakı payları barədə məlumat;
6. direktor və ya digər idarəetmə orqanlarının təyin edilməsi barədə məlumat;
7. xarici təsisçi tərəfindən təqdim edilən sənədlərin apostil və ya leqallaşdırılması;
8. xarici sənədlərin Azərbaycan dilinə notariat qaydasında təsdiq edilmiş tərcüməsi;
9. qanunvericilikdə konkret hal üçün nəzərdə tutulan digər sənədlər.
Əgər təsisçi xarici fiziki şəxs deyil, xarici hüquqi şəxs olarsa, bu zaman həmin hüquqi şəxsin qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər və onun adından çıxış edən şəxsin səlahiyyətlərini təsdiq edən sənədlər də tələb oluna bilər.
Şirkət xaricdən idarə oluna bilərmi?
Şirkətin qeydiyyatdan keçirildikdən sonra xaricdən idarə edilməsi ayrıca nəzərdən keçirilməli məsələdir.
Xarici təsisçilərin Azərbaycanda daimi yaşamaması onların şirkətdə təsisçi kimi qalmasına mane olmur. Bununla yanaşı, şirkətin gündəlik fəaliyyətinin kim tərəfindən həyata keçiriləcəyi, direktorun statusu, bank əməliyyatlarının aparılması, elektron vergi sistemlərindən istifadə, mühasibat uçotu və hesabatların təqdim edilməsi kimi məsələlər əvvəlcədən müəyyən edilməlidir.
Yəni təsisçinin xaricdə yaşaması ilə şirkətin Azərbaycanda hüquqi şəxs kimi fəaliyyət göstərməsi bir-birindən fərqli məsələlərdir.
Şirkətin Azərbaycanda hüquqi ünvanı olmalı, vergi uçotu və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hesabat öhdəlikləri yerinə yetirilməlidir. Xarici təsisçilərin şirkətin idarə edilməsində məsafədən iştirak etməsi mümkün olsa da, praktiki baxımdan elektron imza, bank hesablarının idarə olunması, sənədlərin imzalanması və digər əməliyyatların necə həyata keçiriləcəyi əvvəlcədən planlaşdırılmalıdır.
Qeydiyyat müddəti
“Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, xarici investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin elektron dövlət qeydiyyatı 2 gündən gec olmayaraq həyata keçirilir.
Bu müddət sənədlərin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun və tam şəkildə təqdim edilməsi şərtilə tətbiq olunur. Sənədlərdə çatışmazlıq və ya uyğunsuzluq olduqda prosesin müddətinə təsir göstərə biləcək əlavə prosedurlar yarana bilər.
Vergitutma baxımından xarici təsisçinin olması fərqli vergi dərəcəsi yaratmır
Xarici vətəndaşların şirkətin təsisçisi olması şirkət üçün avtomatik olaraq fərqli vergi dərəcəsinin tətbiq edilməsinə səbəb olmur.
Vergi Məcəlləsinin 3.6-cı maddəsinə əsasən, vergilər vergi ödəyicilərinin vətəndaşlığına, mülkiyyət formasına və ya kapitalın yerləşdiyi yerə görə diskriminasiya xarakterli şəkildə müəyyən edilə bilməz.
Bu səbəbdən şirkətin vergi öhdəlikləri onun fəaliyyət istiqaməti, vergi rejimi, dövriyyəsi və digər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş meyarlar əsasında formalaşır.
Xarici təsisçilər üçün əsas məqamlar
Azərbaycanda MMC yaratmaq istəyən xarici vətəndaşların aşağıdakı məsələlərə əvvəlcədən diqqət etməsi məqsədəuyğundur:
1. Təsisçilərin sənədləri düzgün hazırlanmalıdır.
Xarici vətəndaşların şəxsiyyət sənədləri və tələb olunan digər sənədlər qanunvericiliyin tələblərinə uyğun təqdim edilməlidir.
2. Xarici sənədlərin rəsmiləşdirilməsi yoxlanılmalıdır.
Apostil, leqallaşdırma və Azərbaycan dilinə notariat qaydasında təsdiq edilmiş tərcümə məsələləri sənədin verildiyi ölkəyə və sənədin növünə görə müəyyən edilir.
3. Hüquqi ünvan müəyyən edilməlidir.
MMC dövlət qeydiyyatına alınarkən şirkətin Azərbaycanda hüquqi ünvanı göstərilməlidir.
4. Direktor məsələsi əvvəlcədən müəyyənləşdirilməlidir.
Şirkətin xaricdən idarə olunması planlaşdırılırsa, direktorun statusu və idarəetmə mexanizmi ayrıca nəzərdən keçirilməlidir.
5. Vergi və mühasibat uçotu təşkil edilməlidir.
Şirkət qeydiyyatdan keçdikdən sonra fəaliyyətinə uyğun vergi və mühasibat öhdəliklərinin vaxtında yerinə yetirilməsi təmin olunmalıdır.
6. Bank əməliyyatları nəzərə alınmalıdır.
Şirkət üçün bank hesabının açılması, ödənişlərin həyata keçirilməsi və hesabın məsafədən idarə olunması imkanları əvvəlcədən araşdırılmalıdır.
Nəticə
Beləliklə, iki xarici vətəndaşın Azərbaycanda yaşayış icazəsi olmadan MMC təsis etməsi prinsip etibarilə mümkündür. Onların Azərbaycana məhz şirkətin təsis edilməsi və dövlət qeydiyyatından keçirilməsi məqsədilə gəlməsi qeydiyyat prosedurunun həyata keçirilməsinə maneə yaratmır.
Lakin xarici təsisçilərin sənədlərinin düzgün hazırlanması, xarici sənədlərin apostil və ya leqallaşdırılması, tərcüməsi, şirkətin hüquqi ünvanının müəyyən edilməsi, direktor və idarəetmə məsələlərinin düzgün qurulması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Şirkət qeydiyyatdan keçirildikdən sonra isə onun Azərbaycandan kənarda yaşayan təsisçilər tərəfindən idarə olunması üçün müvafiq hüquqi, bank, vergi və mühasibat prosedurlarının əvvəlcədən müəyyən edilməsi məqsədəuyğundur.
Xarici vətəndaşların Azərbaycanda şirkət təsis etməsi, dövlət qeydiyyatı və sonrakı mühasibat-vergi öhdəlikləri ilə bağlı peşəkar dəstək üçün AZE Finance-ə müraciət edə bilərsiniz.
Azərbaycanda biznes qurmaq istəyən xarici vətəndaşlar üçün məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin (MMC) təsis edilməsi və dövlət qeydiyyatından keçirilməsi mümkündür. Bunun üçün xarici vətəndaşın əvvəlcədən Azərbaycanda yaşayış icazəsinin və ya digər miqrasiya sənədinin olması şirkətin təsisçisi kimi qeydiyyatdan keçməsi üçün ümumi tələb deyil.
Xüsusilə xarici vətəndaşların Azərbaycana yalnız şirkətin təsis edilməsi və dövlət qeydiyyatından keçirilməsi məqsədilə gəlməsi, daha sonra isə şirkətin fəaliyyətini xaricdən idarə etməsi mümkün ola bilər. Bu halda əsas məsələ hüquqi şəxsin yaradılması üçün tələb olunan sənədlərin düzgün hazırlanması və dövlət qeydiyyatı prosedurunun qanunvericiliyə uyğun həyata keçirilməsidir.
Sual:
İki xarici vətəndaş Azərbaycanda MMC təsis etmək istəyir. Onların hazırda Azərbaycanda miqrasiya sənədi və ya yaşayış icazəsi yoxdur. Onlar Azərbaycana məhz şirkətin təsis edilməsi və qeydiyyatdan keçirilməsi məqsədilə gələcəklər. Şirkət qeydiyyatdan keçirildikdən sonra isə fəaliyyətini xaricdən idarə etmək istəyirlər. Bu halda MMC-nin qeydiyyatı necə həyata keçirilir və xarici vətəndaşlardan hansı sənədlər tələb olunur?
Cavab:
Xarici vətəndaşların Azərbaycanda MMC təsis etməsi qanunvericiliklə mümkündür. Xarici investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyət əcnəbi və ya vətəndaşlığı olmayan şəxs, yaxud xarici ölkədə dövlət qeydiyyatına alınmış hüquqi şəxs tərəfindən təsis edilən məhdud məsuliyyətli cəmiyyət hesab olunur.
Bu baxımdan, iki xarici vətəndaşın Azərbaycanda birgə MMC təsis etməsi mümkündür. Onlar şirkətin təsisçiləri kimi çıxış edə və nizamnamə kapitalındakı paylarını müəyyən edə bilərlər.
Xarici vətəndaşların şirkətin təsisçisi olması üçün Azərbaycan Respublikasında daimi və ya müvəqqəti yaşayış icazəsinin olması ayrıca şərt kimi müəyyən edilmir. Buna görə də şəxslərin Azərbaycana şirkətin yaradılması məqsədilə gəlməsi və dövlət qeydiyyatı prosedurunda iştirak etməsi mümkündür.
MMC-nin dövlət qeydiyyatı necə həyata keçirilir?
Şirkətin yaradılması üçün ilk növbədə təsisçilərin qərarı və şirkətin təsis sənədləri hazırlanır. Sənədlərdə şirkətin adı, hüquqi ünvanı, təsisçiləri, onların nizamnamə kapitalındakı payları, idarəetmə qaydaları və digər zəruri məlumatlar əks etdirilir.
Xarici investisiyalı kommersiya hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı üçün tələb olunan sənədlərin siyahısı Dövlət Vergi Xidmətinin “Bir pəncərə” sistemi üzrə müvafiq bölməsində təqdim olunur.
Xarici vətəndaşlar tərəfindən təqdim edilən xarici ölkədə verilmiş sənədlərin isə Azərbaycan ərazisində hüquqi qüvvəyə malik olması üçün onların müvafiq qaydada rəsmiləşdirilməsi tələb oluna bilər. Sənədin verildiyi ölkədən və sənədin növündən asılı olaraq apostil və ya konsulluq leqallaşdırılması, həmçinin Azərbaycan dilinə notariat qaydasında təsdiq edilmiş tərcümə tələb edilə bilər.
Bu səbəbdən xarici təsisçilərin sənədlərinin hazırlanması mərhələsində sənədlərin hansı ölkədə verildiyi və onların hansı formada təqdim edilməli olduğu ayrıca yoxlanılmalıdır.
Xarici təsisçilərdən hansı sənədlər tələb olunur?
Xarici investisiyalı MMC-nin qeydiyyatı zamanı konkret sənədlər təsisçilərin statusundan və qeydiyyat formasından asılı olaraq dəyişə bilər.
Ümumilikdə proses zamanı aşağıdakı sənədlər və məlumatlar tələb oluna bilər:
1. xarici vətəndaşların şəxsiyyətini təsdiq edən sənədlər;
2. təsisçilərin şirkətin yaradılması barədə qərarı;
3. MMC-nin nizamnaməsi;
4. şirkətin hüquqi ünvanı barədə məlumat;
5. təsisçilərin nizamnamə kapitalındakı payları barədə məlumat;
6. direktor və ya digər idarəetmə orqanlarının təyin edilməsi barədə məlumat;
7. xarici təsisçi tərəfindən təqdim edilən sənədlərin apostil və ya leqallaşdırılması;
8. xarici sənədlərin Azərbaycan dilinə notariat qaydasında təsdiq edilmiş tərcüməsi;
9. qanunvericilikdə konkret hal üçün nəzərdə tutulan digər sənədlər.
Əgər təsisçi xarici fiziki şəxs deyil, xarici hüquqi şəxs olarsa, bu zaman həmin hüquqi şəxsin qeydiyyatını təsdiq edən sənədlər və onun adından çıxış edən şəxsin səlahiyyətlərini təsdiq edən sənədlər də tələb oluna bilər.
Şirkət xaricdən idarə oluna bilərmi?
Şirkətin qeydiyyatdan keçirildikdən sonra xaricdən idarə edilməsi ayrıca nəzərdən keçirilməli məsələdir.
Xarici təsisçilərin Azərbaycanda daimi yaşamaması onların şirkətdə təsisçi kimi qalmasına mane olmur. Bununla yanaşı, şirkətin gündəlik fəaliyyətinin kim tərəfindən həyata keçiriləcəyi, direktorun statusu, bank əməliyyatlarının aparılması, elektron vergi sistemlərindən istifadə, mühasibat uçotu və hesabatların təqdim edilməsi kimi məsələlər əvvəlcədən müəyyən edilməlidir.
Yəni təsisçinin xaricdə yaşaması ilə şirkətin Azərbaycanda hüquqi şəxs kimi fəaliyyət göstərməsi bir-birindən fərqli məsələlərdir.
Şirkətin Azərbaycanda hüquqi ünvanı olmalı, vergi uçotu və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hesabat öhdəlikləri yerinə yetirilməlidir. Xarici təsisçilərin şirkətin idarə edilməsində məsafədən iştirak etməsi mümkün olsa da, praktiki baxımdan elektron imza, bank hesablarının idarə olunması, sənədlərin imzalanması və digər əməliyyatların necə həyata keçiriləcəyi əvvəlcədən planlaşdırılmalıdır.
Qeydiyyat müddəti
“Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, xarici investisiyalı məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin elektron dövlət qeydiyyatı 2 gündən gec olmayaraq həyata keçirilir.
Bu müddət sənədlərin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun və tam şəkildə təqdim edilməsi şərtilə tətbiq olunur. Sənədlərdə çatışmazlıq və ya uyğunsuzluq olduqda prosesin müddətinə təsir göstərə biləcək əlavə prosedurlar yarana bilər.
Vergitutma baxımından xarici təsisçinin olması fərqli vergi dərəcəsi yaratmır
Xarici vətəndaşların şirkətin təsisçisi olması şirkət üçün avtomatik olaraq fərqli vergi dərəcəsinin tətbiq edilməsinə səbəb olmur.
Vergi Məcəlləsinin 3.6-cı maddəsinə əsasən, vergilər vergi ödəyicilərinin vətəndaşlığına, mülkiyyət formasına və ya kapitalın yerləşdiyi yerə görə diskriminasiya xarakterli şəkildə müəyyən edilə bilməz.
Bu səbəbdən şirkətin vergi öhdəlikləri onun fəaliyyət istiqaməti, vergi rejimi, dövriyyəsi və digər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş meyarlar əsasında formalaşır.
Xarici təsisçilər üçün əsas məqamlar
Azərbaycanda MMC yaratmaq istəyən xarici vətəndaşların aşağıdakı məsələlərə əvvəlcədən diqqət etməsi məqsədəuyğundur:
1. Təsisçilərin sənədləri düzgün hazırlanmalıdır.
Xarici vətəndaşların şəxsiyyət sənədləri və tələb olunan digər sənədlər qanunvericiliyin tələblərinə uyğun təqdim edilməlidir.
2. Xarici sənədlərin rəsmiləşdirilməsi yoxlanılmalıdır.
Apostil, leqallaşdırma və Azərbaycan dilinə notariat qaydasında təsdiq edilmiş tərcümə məsələləri sənədin verildiyi ölkəyə və sənədin növünə görə müəyyən edilir.
3. Hüquqi ünvan müəyyən edilməlidir.
MMC dövlət qeydiyyatına alınarkən şirkətin Azərbaycanda hüquqi ünvanı göstərilməlidir.
4. Direktor məsələsi əvvəlcədən müəyyənləşdirilməlidir.
Şirkətin xaricdən idarə olunması planlaşdırılırsa, direktorun statusu və idarəetmə mexanizmi ayrıca nəzərdən keçirilməlidir.
5. Vergi və mühasibat uçotu təşkil edilməlidir.
Şirkət qeydiyyatdan keçdikdən sonra fəaliyyətinə uyğun vergi və mühasibat öhdəliklərinin vaxtında yerinə yetirilməsi təmin olunmalıdır.
6. Bank əməliyyatları nəzərə alınmalıdır.
Şirkət üçün bank hesabının açılması, ödənişlərin həyata keçirilməsi və hesabın məsafədən idarə olunması imkanları əvvəlcədən araşdırılmalıdır.
Nəticə
Beləliklə, iki xarici vətəndaşın Azərbaycanda yaşayış icazəsi olmadan MMC təsis etməsi prinsip etibarilə mümkündür. Onların Azərbaycana məhz şirkətin təsis edilməsi və dövlət qeydiyyatından keçirilməsi məqsədilə gəlməsi qeydiyyat prosedurunun həyata keçirilməsinə maneə yaratmır.
Lakin xarici təsisçilərin sənədlərinin düzgün hazırlanması, xarici sənədlərin apostil və ya leqallaşdırılması, tərcüməsi, şirkətin hüquqi ünvanının müəyyən edilməsi, direktor və idarəetmə məsələlərinin düzgün qurulması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Şirkət qeydiyyatdan keçirildikdən sonra isə onun Azərbaycandan kənarda yaşayan təsisçilər tərəfindən idarə olunması üçün müvafiq hüquqi, bank, vergi və mühasibat prosedurlarının əvvəlcədən müəyyən edilməsi məqsədəuyğundur.
Xarici vətəndaşların Azərbaycanda şirkət təsis etməsi, dövlət qeydiyyatı və sonrakı mühasibat-vergi öhdəlikləri ilə bağlı peşəkar dəstək üçün AZE Finance-ə müraciət edə bilərsiniz.