tr
Bazı vergi mükelleflerinin görevleri değişti: kurallar, bilgiler
Bazı vergi mükelleflerinin görevleri değişti: kurallar, bilgiler
Bildirdiğimiz gibi, Vergi Kanunu'nda 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren yürürlüğe giren bir dizi yeni gereklilik yer almış, ayrıca redaksiyonel nitelikte değişiklikler yapılmıştır. Uzman Anar Bayramov, bu değişiklikleri yorumluyor.
Vergi Kanunu'nun 16.1.4-1. maddesinde yapılan değişikliğe göre, bu Kanun'un 14-1.9. maddesinde öngörülen ilgili icra makamının belirlediği organ (kurum) tarafından belirlenen kurallarda yer alan belgelerle birlikte, bilgilerin de vergi dairesinin talebi üzerine sunulması, vergi mükellefinin yükümlülüğüdür.
Şunu belirtmek gerekir ki, Vergi Kanunu'nun 14-1.9. maddesi, transfer fiyatlarının belirlenmesini düzenlemektedir. Vergi Dairesi Kollegiyasının 27 Ocak 2017 tarihli, 1717050000006200 numaralı kararıyla transfer fiyatlarının belirlenmesi ve uygulanmasına dair kurallar belirlenmiştir. Bu kurallarda, vergi mükellefinin belgelerle birlikte, bilgileri de sunması gerektiği öngörülmüştür. Ancak Vergi Kanunu'nun 16.1.4-1. maddesinde sadece belgeler yer aldığı için, "bilgiler" kelimesinin de eklenmesi ihtiyacı doğmuştur.
Diğer redaksiyonel değişiklik, çok uluslu şirketler grubuna ilişkindir. Azerbaycan Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı Kollegiyasının 28 Nisan 2020 tarihli, 1 numaralı kararıyla "Çok uluslu şirketler grubuna dahil olan Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yerleşik işletmenin vergi dairesine rapor sunma süresi, şekli ve prosedürü" onaylanmıştır. Bu kurallara göre, Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yerleşik olan ve çok uluslu şirketler grubuna dahil olan ana şirket, yetkili şirket veya grup içi şirket, rapor yılı itibariyle 30 Haziran'a kadar bu kurallara eklenen bildirimi (2 numaralı ek) elektronik başvuru ile vergi dairesine sunmalıdır:
- Ana şirket ya da yetkili şirket olup olmadığı hakkında;
- Ana şirket ya da yetkili şirket bulunmaması durumunda, ilgili raporu vermesi gereken işletmenin belirlenmesi ve yerleşikliği hakkında:
- Çok uluslu şirketler grubunun mali yılı hakkında.
Bu nedenle, Vergi Kanunu'nun 16.9. maddesine "…raporu"ndan sonra "ve bildirisi" kelimeleri eklenmiştir.
Bahsedilen maddeye ilişkin bir diğer değişikliğe göre, 16.9. maddesinin ilk cümlesinde "…Cumhuriyeti'nde yerleşik işletme" ifadeleri, "…Cumhuriyeti'nde vergi kaydına alınmış vergi mükellefi" ifadeleri ile değiştirilmiştir. Bu değişikliğin amacı, Vergi Kanunu'nun 13.2.5. maddesinin gereklilikleri ile 16.9. maddesindeki yerleşik anlayışlarına farklı yaklaşım uygulanmasının ortadan kaldırılmasıdır. Değişiklikten önce, Vergi Kanunu'nun 16.9. maddesinde yer alan "…Cumhuriyeti'nde yerleşik işletme" ifadeleri, çok uluslu şirketler grubuna ait yabancı ülkelerdeki yerleşiklerin Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki şube ve temsilciliklerini kapsamıyordu.
Vergi Kanunu'na "Azerbaycan Cumhuriyeti'nde vergi kaydına alınmış vergi mükellefi" ifadesinin eklenmesiyle, yabancı ülkelerin ve sürekli yerleşiklerin Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki şube ve temsilcilikleri de maddenin kapsamına dahil edilmiştir.
Böylece, her iki değişiklik göz önünde bulundurulduğunda, Vergi Kanunu'nun 16.9. maddesi şu şekilde olmuştur: "Çok uluslu şirketler grubunun mali yılında toplam geliri 750 milyon euroyu manat karşılığından fazla olduğunda, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar çerçevesinde diğer devletlerin yetkili makamlarıyla otomatik veri değişimi gerçekleştirilmesi amacıyla çok uluslu şirketler grubuna dahil olan ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nde vergi kaydına alınmış vergi mükellefi, ilgili icra makamının belirlediği organ (kurum) tarafından onaylanan sürede, şekilde ve prosedürde rapor ve bildirimi vergi dairesine sunar. Bu madde ile belirlenen raporun verilmesini şartlandıran miktar eşiği, çok uluslu grubun mali raporları esas alınarak belirlenir."
Bildirdiğimiz gibi, Vergi Kanunu'nda 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren yürürlüğe giren bir dizi yeni gereklilik yer almış, ayrıca redaksiyonel nitelikte değişiklikler yapılmıştır. Uzman Anar Bayramov, bu değişiklikleri yorumluyor.
Vergi Kanunu'nun 16.1.4-1. maddesinde yapılan değişikliğe göre, bu Kanun'un 14-1.9. maddesinde öngörülen ilgili icra makamının belirlediği organ (kurum) tarafından belirlenen kurallarda yer alan belgelerle birlikte, bilgilerin de vergi dairesinin talebi üzerine sunulması, vergi mükellefinin yükümlülüğüdür.
Şunu belirtmek gerekir ki, Vergi Kanunu'nun 14-1.9. maddesi, transfer fiyatlarının belirlenmesini düzenlemektedir. Vergi Dairesi Kollegiyasının 27 Ocak 2017 tarihli, 1717050000006200 numaralı kararıyla transfer fiyatlarının belirlenmesi ve uygulanmasına dair kurallar belirlenmiştir. Bu kurallarda, vergi mükellefinin belgelerle birlikte, bilgileri de sunması gerektiği öngörülmüştür. Ancak Vergi Kanunu'nun 16.1.4-1. maddesinde sadece belgeler yer aldığı için, "bilgiler" kelimesinin de eklenmesi ihtiyacı doğmuştur.
Diğer redaksiyonel değişiklik, çok uluslu şirketler grubuna ilişkindir. Azerbaycan Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı Kollegiyasının 28 Nisan 2020 tarihli, 1 numaralı kararıyla "Çok uluslu şirketler grubuna dahil olan Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yerleşik işletmenin vergi dairesine rapor sunma süresi, şekli ve prosedürü" onaylanmıştır. Bu kurallara göre, Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yerleşik olan ve çok uluslu şirketler grubuna dahil olan ana şirket, yetkili şirket veya grup içi şirket, rapor yılı itibariyle 30 Haziran'a kadar bu kurallara eklenen bildirimi (2 numaralı ek) elektronik başvuru ile vergi dairesine sunmalıdır:
- Ana şirket ya da yetkili şirket olup olmadığı hakkında;
- Ana şirket ya da yetkili şirket bulunmaması durumunda, ilgili raporu vermesi gereken işletmenin belirlenmesi ve yerleşikliği hakkında:
- Çok uluslu şirketler grubunun mali yılı hakkında.
Bu nedenle, Vergi Kanunu'nun 16.9. maddesine "…raporu"ndan sonra "ve bildirisi" kelimeleri eklenmiştir.
Bahsedilen maddeye ilişkin bir diğer değişikliğe göre, 16.9. maddesinin ilk cümlesinde "…Cumhuriyeti'nde yerleşik işletme" ifadeleri, "…Cumhuriyeti'nde vergi kaydına alınmış vergi mükellefi" ifadeleri ile değiştirilmiştir. Bu değişikliğin amacı, Vergi Kanunu'nun 13.2.5. maddesinin gereklilikleri ile 16.9. maddesindeki yerleşik anlayışlarına farklı yaklaşım uygulanmasının ortadan kaldırılmasıdır. Değişiklikten önce, Vergi Kanunu'nun 16.9. maddesinde yer alan "…Cumhuriyeti'nde yerleşik işletme" ifadeleri, çok uluslu şirketler grubuna ait yabancı ülkelerdeki yerleşiklerin Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki şube ve temsilciliklerini kapsamıyordu.
Vergi Kanunu'na "Azerbaycan Cumhuriyeti'nde vergi kaydına alınmış vergi mükellefi" ifadesinin eklenmesiyle, yabancı ülkelerin ve sürekli yerleşiklerin Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki şube ve temsilcilikleri de maddenin kapsamına dahil edilmiştir.
Böylece, her iki değişiklik göz önünde bulundurulduğunda, Vergi Kanunu'nun 16.9. maddesi şu şekilde olmuştur: "Çok uluslu şirketler grubunun mali yılında toplam geliri 750 milyon euroyu manat karşılığından fazla olduğunda, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar çerçevesinde diğer devletlerin yetkili makamlarıyla otomatik veri değişimi gerçekleştirilmesi amacıyla çok uluslu şirketler grubuna dahil olan ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nde vergi kaydına alınmış vergi mükellefi, ilgili icra makamının belirlediği organ (kurum) tarafından onaylanan sürede, şekilde ve prosedürde rapor ve bildirimi vergi dairesine sunar. Bu madde ile belirlenen raporun verilmesini şartlandıran miktar eşiği, çok uluslu grubun mali raporları esas alınarak belirlenir."