tr
Bireysel olarak çalışan muhasebeci için vergi ve sosyal ödemeler
Bireysel olarak çalışan muhasebeci için vergi ve sosyal ödemeler
Konuyu baş uzman Mircəfər Rzazadə yorumluyor. Vergi Kanunu'nun 102.1.30-1. maddesine göre, aşağıdaki faaliyet türleriyle uğraşan ve bu faaliyet türlerinden takvim yılı boyunca elde ettikleri gelirlerin (giderler dikkate alınmadan) toplamı 45.000 manata kadar olan gerçek kişilerin elde ettikleri gelirlerinin %75'i gelir vergisinden muaftır:
- yazılım geliştirme hizmetleri;
- proje-tasarım ve dekorasyon hizmetleri;
- çeviri hizmeti;
- reklam hizmeti;
- araştırma ve inceleme faaliyetleri;
- bilim, eğitim, kültür ve spor alanında sunulan hizmetler;
- hukuk, serbest muhasebeci, muhasebe ve finans danışmanlık hizmetleri;
- gazetecilik faaliyetleri;
- pazar araştırması;
- değerlendirme faaliyetleri;
- motorlu taşıma araçları ile yük taşımacılığı hariç, sipariş teslimatı ve kurye hizmetleri;
- turizm rehberliği;
- hizmet ihracatı.
Görüldüğü gibi, yukarıda belirtilen faaliyet alanları arasında muhasebe de bulunmaktadır. Bu da demek oluyor ki, bireysel olarak faaliyet gösteren bir muhasebecinin yıllık geliri 45.000 manata kadar olduğunda, vergi mükellefi %75’lik vergi muafiyetinden faydalanabilecektir.
Örnek 1: Muhasebe hizmeti veren bireysel işletmecinin 2025 yılında geliri 38.000 manat, giderleri ise 12.000 manat olmuştur. Bu durumda muhasebecinin gelir vergisi şu şekilde hesaplanacaktır:
Vergiden önceki kar = gelirler – giderler:
38.000 – 12.000 = 26.000 manat;
Vergi Kanunu'na göre verilen %75’lik muafiyet:
26.000 x %75 = 19.500 manat;
Gelir vergisi = (vergiden önceki kar – %75’lik muafiyet) x %20 = (26.000 – 19.500) x %20 = 1.300 manat.
Bireysel işletmeci olan muhasebecinin 2025 yılı gelirleri 45.000 manattan fazla olursa, sürecin nasıl düzenleneceğine bakalım.
Örnek 2: Muhasebe hizmeti veren bireysel işletmecinin 2025 yılında geliri 60.000 manat, giderleri ise 25.000 manat olmuştur. Görüldüğü gibi, bireysel olarak faaliyet gösteren muhasebecinin yıllık geliri 45.000 manatı geçtiği için, o, Vergi Kanunu'nun 102.1.30-1. maddesine göre %75’lik muafiyetten faydalanamayacaktır.
Gelir vergisi = (60.000 – 25.000) x %20 = 7.000 manat.
Peki, bireysel işletmecinin yıllık geliri 45.000 manatı geçtiğinde %75’lik vergi muafiyetinden faydalanamayacak mı?
Vergi Kanunu’nun 102.1.30. maddesine göre, 102.1.30-1. maddesinde belirtilen durum hariç olmak üzere, ilgili yıl boyunca ortalama aylık ücretli işçi sayısı 3 kişiden az olmayan ve zorunlu devlet sosyal sigorta primleri konusunda borcu bulunmayan mikro işletme sahibi olan bireysel işletmecilerin ticari faaliyetlerinden elde ettikleri gelirinin %75’i gelir vergisinden muaftır. Yani, yıllık geliri 45.000 manatı geçen muhasebe hizmeti sunan bireysel işletmecinin, yıllık ortalama aylık işçi sayısı 3 kişiden az olmamak şartıyla ve zorunlu devlet sosyal sigorta primleri konusunda borcu bulunmadığında, %75’lik vergi muafiyetinden faydalanabilir.
İlgili yıl boyunca ortalama aylık ücretli işçi sayısı, takvim yılı boyunca ücretli çalışanların sayısının toplanıp 12'ye bölünmesi ile hesaplanır.
Örnek 3: Muhasebe hizmeti veren bireysel işletmecinin 2025 yılı boyunca her ay 3 işçi ile aktif çalışma sözleşmesi bulunmuş. Zorunlu devlet sosyal sigorta prim ödemelerini, mevzuata uygun olarak zamanında yerine getirmiş. Belirtilen dönemde gelirleri 85.000 manat, giderleri ise 49.000 manat olmuş. Bu durumda, bireysel işletmecinin gelir vergisini hesaplayalım:
Vergiden önceki kar: 85.000 – 49.000 = 36.000 manat;
%75’lik muafiyet uygulanır: 36.000 – (36.000 x %75) = 9.000 manat;
Gelir vergisi: 9.000 x %20 = 1.800 manat.
Bireysel olarak faaliyet gösteren muhasebecinin sosyal ödemeleri ise, mevzuatla düzenlenmektedir. "Sosyal Sigorta Hakkında" Kanun’un 14.5. maddesine göre, ücretli işe bağlı olmayan faaliyetlerden gelir elde eden sigortalılar için zorunlu devlet sosyal sigorta primi aşağıdaki oranlarla ödenir:
- Ticari faaliyet için – 2026 yılının 1 Ocak tarihine kadar, asgari aylık ücretin inşaat sektöründe %50’si, diğer sektörlerde %25’i:
• Bakü şehrinde %100’ü;
• Sumgayıt ve Gence şehirlerinde %90’ı;
• Diğer şehirlerde %80’i;
• İlçe idari birimlerinin idari merkezi olan yerleşimlerde ve kasabalarda %60’ı;
• Köylerde %50’si.
Unutmayalım ki, şu anda Azerbaycan’da asgari aylık ücret 400 manattır.
Örnek 4: Sumgayıt şehrinde bireysel olarak faaliyet gösteren muhasebecinin 2025 yılı Ocak ayı için sosyal sigorta primi şu şekilde hesaplanır:
400 x %25 = 100 manat.
Sumgayıt’ta faaliyet gösterdiği için, muhasebeci bu tutarın %90’ını ödemelidir:
100 x %90 = 90 manat.
Bunun yanı sıra, "Zorunlu Sağlık Sigortası Hakkında" Kanun’un 15-10.1.3 maddesine göre, faaliyet gösterdiği bölgeye bakılmaksızın, bireysel işletmeciler asgari aylık ücretin %4’ü kadar zorunlu sağlık sigortası primi öderler:
400 x %4 = 16 manat.
Konuyu baş uzman Mircəfər Rzazadə yorumluyor. Vergi Kanunu'nun 102.1.30-1. maddesine göre, aşağıdaki faaliyet türleriyle uğraşan ve bu faaliyet türlerinden takvim yılı boyunca elde ettikleri gelirlerin (giderler dikkate alınmadan) toplamı 45.000 manata kadar olan gerçek kişilerin elde ettikleri gelirlerinin %75'i gelir vergisinden muaftır:
- yazılım geliştirme hizmetleri;
- proje-tasarım ve dekorasyon hizmetleri;
- çeviri hizmeti;
- reklam hizmeti;
- araştırma ve inceleme faaliyetleri;
- bilim, eğitim, kültür ve spor alanında sunulan hizmetler;
- hukuk, serbest muhasebeci, muhasebe ve finans danışmanlık hizmetleri;
- gazetecilik faaliyetleri;
- pazar araştırması;
- değerlendirme faaliyetleri;
- motorlu taşıma araçları ile yük taşımacılığı hariç, sipariş teslimatı ve kurye hizmetleri;
- turizm rehberliği;
- hizmet ihracatı.
Görüldüğü gibi, yukarıda belirtilen faaliyet alanları arasında muhasebe de bulunmaktadır. Bu da demek oluyor ki, bireysel olarak faaliyet gösteren bir muhasebecinin yıllık geliri 45.000 manata kadar olduğunda, vergi mükellefi %75’lik vergi muafiyetinden faydalanabilecektir.
Örnek 1: Muhasebe hizmeti veren bireysel işletmecinin 2025 yılında geliri 38.000 manat, giderleri ise 12.000 manat olmuştur. Bu durumda muhasebecinin gelir vergisi şu şekilde hesaplanacaktır:
Vergiden önceki kar = gelirler – giderler:
38.000 – 12.000 = 26.000 manat;
Vergi Kanunu'na göre verilen %75’lik muafiyet:
26.000 x %75 = 19.500 manat;
Gelir vergisi = (vergiden önceki kar – %75’lik muafiyet) x %20 = (26.000 – 19.500) x %20 = 1.300 manat.
Bireysel işletmeci olan muhasebecinin 2025 yılı gelirleri 45.000 manattan fazla olursa, sürecin nasıl düzenleneceğine bakalım.
Örnek 2: Muhasebe hizmeti veren bireysel işletmecinin 2025 yılında geliri 60.000 manat, giderleri ise 25.000 manat olmuştur. Görüldüğü gibi, bireysel olarak faaliyet gösteren muhasebecinin yıllık geliri 45.000 manatı geçtiği için, o, Vergi Kanunu'nun 102.1.30-1. maddesine göre %75’lik muafiyetten faydalanamayacaktır.
Gelir vergisi = (60.000 – 25.000) x %20 = 7.000 manat.
Peki, bireysel işletmecinin yıllık geliri 45.000 manatı geçtiğinde %75’lik vergi muafiyetinden faydalanamayacak mı?
Vergi Kanunu’nun 102.1.30. maddesine göre, 102.1.30-1. maddesinde belirtilen durum hariç olmak üzere, ilgili yıl boyunca ortalama aylık ücretli işçi sayısı 3 kişiden az olmayan ve zorunlu devlet sosyal sigorta primleri konusunda borcu bulunmayan mikro işletme sahibi olan bireysel işletmecilerin ticari faaliyetlerinden elde ettikleri gelirinin %75’i gelir vergisinden muaftır. Yani, yıllık geliri 45.000 manatı geçen muhasebe hizmeti sunan bireysel işletmecinin, yıllık ortalama aylık işçi sayısı 3 kişiden az olmamak şartıyla ve zorunlu devlet sosyal sigorta primleri konusunda borcu bulunmadığında, %75’lik vergi muafiyetinden faydalanabilir.
İlgili yıl boyunca ortalama aylık ücretli işçi sayısı, takvim yılı boyunca ücretli çalışanların sayısının toplanıp 12'ye bölünmesi ile hesaplanır.
Örnek 3: Muhasebe hizmeti veren bireysel işletmecinin 2025 yılı boyunca her ay 3 işçi ile aktif çalışma sözleşmesi bulunmuş. Zorunlu devlet sosyal sigorta prim ödemelerini, mevzuata uygun olarak zamanında yerine getirmiş. Belirtilen dönemde gelirleri 85.000 manat, giderleri ise 49.000 manat olmuş. Bu durumda, bireysel işletmecinin gelir vergisini hesaplayalım:
Vergiden önceki kar: 85.000 – 49.000 = 36.000 manat;
%75’lik muafiyet uygulanır: 36.000 – (36.000 x %75) = 9.000 manat;
Gelir vergisi: 9.000 x %20 = 1.800 manat.
Bireysel olarak faaliyet gösteren muhasebecinin sosyal ödemeleri ise, mevzuatla düzenlenmektedir. "Sosyal Sigorta Hakkında" Kanun’un 14.5. maddesine göre, ücretli işe bağlı olmayan faaliyetlerden gelir elde eden sigortalılar için zorunlu devlet sosyal sigorta primi aşağıdaki oranlarla ödenir:
- Ticari faaliyet için – 2026 yılının 1 Ocak tarihine kadar, asgari aylık ücretin inşaat sektöründe %50’si, diğer sektörlerde %25’i:
• Bakü şehrinde %100’ü;
• Sumgayıt ve Gence şehirlerinde %90’ı;
• Diğer şehirlerde %80’i;
• İlçe idari birimlerinin idari merkezi olan yerleşimlerde ve kasabalarda %60’ı;
• Köylerde %50’si.
Unutmayalım ki, şu anda Azerbaycan’da asgari aylık ücret 400 manattır.
Örnek 4: Sumgayıt şehrinde bireysel olarak faaliyet gösteren muhasebecinin 2025 yılı Ocak ayı için sosyal sigorta primi şu şekilde hesaplanır:
400 x %25 = 100 manat.
Sumgayıt’ta faaliyet gösterdiği için, muhasebeci bu tutarın %90’ını ödemelidir:
100 x %90 = 90 manat.
Bunun yanı sıra, "Zorunlu Sağlık Sigortası Hakkında" Kanun’un 15-10.1.3 maddesine göre, faaliyet gösterdiği bölgeye bakılmaksızın, bireysel işletmeciler asgari aylık ücretin %4’ü kadar zorunlu sağlık sigortası primi öderler:
400 x %4 = 16 manat.