tr
Özel noterlerin vergi yükümlülükleri: kurallar, tutarlar
Özel noterlerin vergi yükümlülükleri: kurallar, tutarlar
Vergi Kanunu’nun 96.1. maddesine göre, özel noter tarafından bir ay içinde gerçekleştirilen noterlik işlemleri ve bu işlemlerle bağlantılı olarak sunulan hizmetler karşılığında alınan ücretler (giderler dikkate alınmaksızın) vergilendirme konusudur. Peki bu gelirler hangi usulle vergilendirilir? Bu soruyu Rafiq Necefli açıklıyor.
Vergi Kanunu’nun 33. maddesine göre, özel noterler faaliyet gösterdikleri yer esas alınarak vergi dairelerinde mükellef olarak kaydedilirler. Kanun’un 99.3.10. maddesine göre, özel noter tarafından yapılan noterlik işlemleri ve bu işlemlerle bağlantılı hizmetler karşılığında alınan ücretler, ticari olmayan faaliyetlerden elde edilen gelir sayılır. Vergi Kanunu’nun 101.4. maddesine göre, özel noter için bu Kanun’un 96.1. maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen vergilendirme konusu üzerinden %10 oranında gelir vergisi kesilir ve ilgili gelir vergisi beyannamesi, çeyrek dönemi izleyen ayın 20’sinden geç olmamak üzere vergi dairesine sunulur.
Vergi Kanunu’nun 16.1.11-6.3. maddesine göre, noterler tarafından (noterlik işlemleri ve bu işlemlerle ilgili hizmetler) için elektronik fatura düzenlenmez ve bu işlemler Vergi Kanunu’nun 164.1.6. maddesine uygun olarak KDV'den muaftır.
Vergi Kanunu’nun 150.1.9. maddesine göre, gerçek kişiler tarafından arsa, konut ve ticari alanların devri (en az üç takvim yılı boyunca kişinin ikamet adresi olarak kayıtlı olan konutların devri, Kanun’un 102.1.3.2, 102.1.18, 144.1.1, 144.1.2 ve 144.1.4 maddelerinde belirtilen durumlar ile inşaat faaliyetiyle uğraşan kişiler tarafından yapılan devirler hariç olmak üzere) ile ilgili sözleşmeleri onaylayan özel noterler, vergi ajanı sıfatıyla ödeme kaynağında basitleştirilmiş vergiyi kesmekle yükümlüdürler.
Kanun’un 150.3-1. maddesinde ise noterlerin ve uzmanlaşmış müzayede kuruluşlarının, bu Kanun’un 220.8 ve 220.8-1. maddelerine uygun olarak basitleştirilmiş vergiyi hesaplayarak bir iş günü içinde devlet bütçesine ödemeleri ve beyannamelerini ilgili yürütme organınca belirlenen formatta, raporlama ayını takip eden ayın 20’sinden geç olmamak üzere vergi dairesine sunmaları zorunludur.
Örnek 1: Bir özel noter, Mayıs ayında sunduğu noterlik hizmetlerinden 25.000 manat gelir elde etmiştir. Vergi Kanunu’nun 101.4. maddesi uyarınca hesaplanacak gelir vergisi şu şekilde olur:
25.000 x %10 = 2.500 manat
Örnek 2: Bir özel noter, Haziran ayında sunduğu noterlik hizmetlerinden 18.000 manat gelir elde etmiştir. Bu dönemde gelirin elde edilmesiyle ilgili 8.000 manat gideri olmuştur. Vergi Kanunu’nun 96.1. maddesi uyarınca, vergilendirme konusu, giderler dikkate alınmaksızın elde edilen brüt gelirdir. Buna göre hesaplanacak gelir vergisi şu şekildedir:
18.000 x %10 = 1.800 manat
Özel noterlerin aylık sosyal sigorta primleri, "Sosyal Sigorta Hakkında" Kanun’un 14.5.3. maddesine göre, asgari aylık ücretin 10 katının %25’i oranındadır.
Örnek 3: Bir özel noter, Haziran ayında sunduğu noterlik hizmetlerinden 18.000 manat gelir elde etmiş, bu gelirle ilgili 8.000 manat gider yapmıştır. Hesaplanması gereken sosyal sigorta prim miktarı belirlenmelidir. 2025 yılı için asgari ücret 400 AZN olduğundan, sosyal sigorta primi şu şekilde hesaplanır:
(400 x 10) x %25 = 1.000 manat
Vergi Kanunu’nun 96.1. maddesine göre, özel noter tarafından bir ay içinde gerçekleştirilen noterlik işlemleri ve bu işlemlerle bağlantılı olarak sunulan hizmetler karşılığında alınan ücretler (giderler dikkate alınmaksızın) vergilendirme konusudur. Peki bu gelirler hangi usulle vergilendirilir? Bu soruyu Rafiq Necefli açıklıyor.
Vergi Kanunu’nun 33. maddesine göre, özel noterler faaliyet gösterdikleri yer esas alınarak vergi dairelerinde mükellef olarak kaydedilirler. Kanun’un 99.3.10. maddesine göre, özel noter tarafından yapılan noterlik işlemleri ve bu işlemlerle bağlantılı hizmetler karşılığında alınan ücretler, ticari olmayan faaliyetlerden elde edilen gelir sayılır. Vergi Kanunu’nun 101.4. maddesine göre, özel noter için bu Kanun’un 96.1. maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen vergilendirme konusu üzerinden %10 oranında gelir vergisi kesilir ve ilgili gelir vergisi beyannamesi, çeyrek dönemi izleyen ayın 20’sinden geç olmamak üzere vergi dairesine sunulur.
Vergi Kanunu’nun 16.1.11-6.3. maddesine göre, noterler tarafından (noterlik işlemleri ve bu işlemlerle ilgili hizmetler) için elektronik fatura düzenlenmez ve bu işlemler Vergi Kanunu’nun 164.1.6. maddesine uygun olarak KDV'den muaftır.
Vergi Kanunu’nun 150.1.9. maddesine göre, gerçek kişiler tarafından arsa, konut ve ticari alanların devri (en az üç takvim yılı boyunca kişinin ikamet adresi olarak kayıtlı olan konutların devri, Kanun’un 102.1.3.2, 102.1.18, 144.1.1, 144.1.2 ve 144.1.4 maddelerinde belirtilen durumlar ile inşaat faaliyetiyle uğraşan kişiler tarafından yapılan devirler hariç olmak üzere) ile ilgili sözleşmeleri onaylayan özel noterler, vergi ajanı sıfatıyla ödeme kaynağında basitleştirilmiş vergiyi kesmekle yükümlüdürler.
Kanun’un 150.3-1. maddesinde ise noterlerin ve uzmanlaşmış müzayede kuruluşlarının, bu Kanun’un 220.8 ve 220.8-1. maddelerine uygun olarak basitleştirilmiş vergiyi hesaplayarak bir iş günü içinde devlet bütçesine ödemeleri ve beyannamelerini ilgili yürütme organınca belirlenen formatta, raporlama ayını takip eden ayın 20’sinden geç olmamak üzere vergi dairesine sunmaları zorunludur.
Örnek 1: Bir özel noter, Mayıs ayında sunduğu noterlik hizmetlerinden 25.000 manat gelir elde etmiştir. Vergi Kanunu’nun 101.4. maddesi uyarınca hesaplanacak gelir vergisi şu şekilde olur:
25.000 x %10 = 2.500 manat
Örnek 2: Bir özel noter, Haziran ayında sunduğu noterlik hizmetlerinden 18.000 manat gelir elde etmiştir. Bu dönemde gelirin elde edilmesiyle ilgili 8.000 manat gideri olmuştur. Vergi Kanunu’nun 96.1. maddesi uyarınca, vergilendirme konusu, giderler dikkate alınmaksızın elde edilen brüt gelirdir. Buna göre hesaplanacak gelir vergisi şu şekildedir:
18.000 x %10 = 1.800 manat
Özel noterlerin aylık sosyal sigorta primleri, "Sosyal Sigorta Hakkında" Kanun’un 14.5.3. maddesine göre, asgari aylık ücretin 10 katının %25’i oranındadır.
Örnek 3: Bir özel noter, Haziran ayında sunduğu noterlik hizmetlerinden 18.000 manat gelir elde etmiş, bu gelirle ilgili 8.000 manat gider yapmıştır. Hesaplanması gereken sosyal sigorta prim miktarı belirlenmelidir. 2025 yılı için asgari ücret 400 AZN olduğundan, sosyal sigorta primi şu şekilde hesaplanır:
(400 x 10) x %25 = 1.000 manat