tr
Ücretten kesilen nafakanın hesaplanması ve ödenmesi usulü — ÖRNEKLER
Ücretten kesilen nafakanın hesaplanması ve ödenmesi usulü — ÖRNEKLER
Son yıllarda maaşından nafaka ödeyen vatandaşların sayısının artmasıyla birlikte, bu kesintilerle ilgili sorular da çoğalmıştır. Talepler çoğunlukla hangi gelirlerden nafaka kesileceği, maaşın hangi kısmından kesinti yapılabileceği ve bu miktarın gelirden nasıl hesaplanacağı ile ilgilidir. Konu hakkında uzman Kəmala Yusifova açıklama yapmaktadır.
Azerbaycan Cumhuriyeti İş Kanunu’nun 176. maddesi 1. fıkrasına göre, her maaş ödemesinde yapılan tüm kesintilerin toplam tutarı, çalışana ödenecek maaşın %20’sini, ilgili mevzuatta öngörülen durumlarda ise %50’sini geçemez.
Aynı maddenin 3. fıkrasında, birinci ve ikinci fıkralarda belirlenen sınırlamaların, düzeltici çalışmalar sırasında, nafaka kesintilerinde, sağlığa verilen zararların tazmininde, aile reisi kaybından dolayı zarar gören kişilere tazminat ödenmesinde ve suç sonucu verilen zararın tazmininde maaştan kesilen tutarlara uygulanmayacağı belirtilmiştir. Bu durumlarda kesinti tutarı, çalışana ödenecek maaşın %70’inden fazla olamaz.
Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu’nun 23 Mayıs 2001 tarihli 98 sayılı Kararı ile “Çocuklar için, ebeveynlerinin manatta veya yabancı para ile aldıkları maaş ve/veya diğer gelir türlerinden alınan nafaka” onaylanmıştır. Bu belgeye göre, çocuklar için nafaka, ebeveynlerin manatta veya yabancı para ile aldıkları maaşlardan ve aşağıdaki gelir türlerinden kesilir:
- Maaş ek ödemelerinin tüm türlerinden;
- Fazla mesai, tatil, bayram günleri ve Ulusal Yas Günü’ndeki çalışmalar için ödenen maaştan;
- Çalışanın kusuru olmaksızın üretimde oluşan kayıplar, boşta geçen süreler, üretim normlarının yerine getirilmemesi, soğuk veya sıcak hava koşullarında verilen ara ve duraklamalar için ödemelerden;
- Geçici görevlendirme ödemelerinden;
- Yasa gereği işyerinin ve ortalama maaşın korunduğu durumlarda ödenen fark tutarlarından;
- Hizmet yılları için bir defaya mahsus verilen ödüllerden;
- İş sözleşmesi sona erdiğinde ödenen kıdem tazminatı ve işten ayrıldığı gün ile yeni işe başladığı gün arasındaki ikinci ve üçüncü aylar için ödenen ortalama maaştan;
- İş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışamaz hale gelen kişilere ödenen tazminatlardan.
Nafaka aşağıdaki gelirlerden kesilmez:
- Yıldönümleri, bayramlar, doğum günleri ve benzeri durumlar için verilen teşvik ödemeleri (primler dahil);
- İş araçlarının ve diğer malzemelerin amortisman bedeli karşılığı ödemelerden;
- Çeşitli maddi yardım türlerinden;
- Görev seyahati ödemeleri, dış masraflar, sürekli yolda olan veya gidip gelen işçilere verilen ek ödemeler, inşaatta mobil çalışma yapan işçilere ödenen ödemeler;
- İşçilere verilen iş kıyafetleri, iş ayakkabıları, diğer kişisel koruyucu ekipman, sabun, temizlik malzemeleri, süt ve tıbbi-profilaktik besinlerin bedelinden;
- Yasalarla öngörülmüş durumlarda ücretsiz yemeklerin bedelinden;
- Kaplıca ve tatil evi tedavi ve dinlenme masraflarından;
- Başka bir bölgeye nakil veya taşınma sırasında kira ve taşınma giderlerinden;
- İşveren tarafından mesleki gelişim kurslarına gönderilen işçilere ödenen burslardan.
Bakanlar Kurulu 98 sayılı Kararının 7. fıkrasına göre, nafaka, ödeyenin gelirinden vergiler kesildikten sonra alınır. Burada “vergiler”, kişinin elde ettiği gelirden Vergi Kanunu ile belirlenen vergiler anlamına gelir ve diğer zorunlu kesintiler buna dahil değildir.
Örnek 1: Özel sektörde çalışan bir işçinin aylık maaşı 2.000 AZN’dir. Mahkeme, maaşın %25’i oranında nafaka kesilmesine karar vermiştir.
Önce gelir vergisi düşülür:
(2.000 − 200) × %3 = 54 AZN.
Nafaka miktarı:
(2.000 − 54) × %25 = 486,5 AZN.
Zorunlu sosyal sigorta, işsizlik sigortası ve zorunlu sağlık sigortası kesintileri yapıldıktan sonra çalışanın eline geçecek net maaş: 1.284,31 AZN.
Örnek 2: Kamu sektöründe çalışan bir işçinin aylık maaşı 1.500 AZN’dir. Ocak ayında bayram günü çalışması için 100 AZN ve doğum günü nedeniyle 200 AZN ek ödeme almıştır. Toplam maaş: 1.800 AZN. Mahkeme, maaşın %20’si oranında nafaka kesilmesine karar vermiştir.
Nafaka hesaplanırken bayram günü ödemesi (100 AZN) dahil edilir, doğum günü ödemesi (200 AZN) dahil edilmez.
Nafaka: 280,8 AZN. Zorunlu kesintiler yapıldıktan sonra çalışanın net maaşı: 1.435,64 AZN.
Ekonomi Bakanlığına bağlı Devlet Vergi Dairesi’nin resmi görüşüne göre, nafaka, ödeyenin gelirinden vergiler kesildikten sonra alınır. Sosyal sigorta, işsizlik sigortası ve zorunlu sağlık sigortası kesintileri, nafaka ödendikten sonra kalan miktardan yapılır. Hesaplamalar, Vergi Kanunu’nun 98. maddesi ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nin “Sosyal Sigorta”, “Sağlık Sigortası” ve “İşsizlik Sigortası” yasalarına dayanmaktadır.
Son yıllarda maaşından nafaka ödeyen vatandaşların sayısının artmasıyla birlikte, bu kesintilerle ilgili sorular da çoğalmıştır. Talepler çoğunlukla hangi gelirlerden nafaka kesileceği, maaşın hangi kısmından kesinti yapılabileceği ve bu miktarın gelirden nasıl hesaplanacağı ile ilgilidir. Konu hakkında uzman Kəmala Yusifova açıklama yapmaktadır.
Azerbaycan Cumhuriyeti İş Kanunu’nun 176. maddesi 1. fıkrasına göre, her maaş ödemesinde yapılan tüm kesintilerin toplam tutarı, çalışana ödenecek maaşın %20’sini, ilgili mevzuatta öngörülen durumlarda ise %50’sini geçemez.
Aynı maddenin 3. fıkrasında, birinci ve ikinci fıkralarda belirlenen sınırlamaların, düzeltici çalışmalar sırasında, nafaka kesintilerinde, sağlığa verilen zararların tazmininde, aile reisi kaybından dolayı zarar gören kişilere tazminat ödenmesinde ve suç sonucu verilen zararın tazmininde maaştan kesilen tutarlara uygulanmayacağı belirtilmiştir. Bu durumlarda kesinti tutarı, çalışana ödenecek maaşın %70’inden fazla olamaz.
Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu’nun 23 Mayıs 2001 tarihli 98 sayılı Kararı ile “Çocuklar için, ebeveynlerinin manatta veya yabancı para ile aldıkları maaş ve/veya diğer gelir türlerinden alınan nafaka” onaylanmıştır. Bu belgeye göre, çocuklar için nafaka, ebeveynlerin manatta veya yabancı para ile aldıkları maaşlardan ve aşağıdaki gelir türlerinden kesilir:
- Maaş ek ödemelerinin tüm türlerinden;
- Fazla mesai, tatil, bayram günleri ve Ulusal Yas Günü’ndeki çalışmalar için ödenen maaştan;
- Çalışanın kusuru olmaksızın üretimde oluşan kayıplar, boşta geçen süreler, üretim normlarının yerine getirilmemesi, soğuk veya sıcak hava koşullarında verilen ara ve duraklamalar için ödemelerden;
- Geçici görevlendirme ödemelerinden;
- Yasa gereği işyerinin ve ortalama maaşın korunduğu durumlarda ödenen fark tutarlarından;
- Hizmet yılları için bir defaya mahsus verilen ödüllerden;
- İş sözleşmesi sona erdiğinde ödenen kıdem tazminatı ve işten ayrıldığı gün ile yeni işe başladığı gün arasındaki ikinci ve üçüncü aylar için ödenen ortalama maaştan;
- İş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışamaz hale gelen kişilere ödenen tazminatlardan.
Nafaka aşağıdaki gelirlerden kesilmez:
- Yıldönümleri, bayramlar, doğum günleri ve benzeri durumlar için verilen teşvik ödemeleri (primler dahil);
- İş araçlarının ve diğer malzemelerin amortisman bedeli karşılığı ödemelerden;
- Çeşitli maddi yardım türlerinden;
- Görev seyahati ödemeleri, dış masraflar, sürekli yolda olan veya gidip gelen işçilere verilen ek ödemeler, inşaatta mobil çalışma yapan işçilere ödenen ödemeler;
- İşçilere verilen iş kıyafetleri, iş ayakkabıları, diğer kişisel koruyucu ekipman, sabun, temizlik malzemeleri, süt ve tıbbi-profilaktik besinlerin bedelinden;
- Yasalarla öngörülmüş durumlarda ücretsiz yemeklerin bedelinden;
- Kaplıca ve tatil evi tedavi ve dinlenme masraflarından;
- Başka bir bölgeye nakil veya taşınma sırasında kira ve taşınma giderlerinden;
- İşveren tarafından mesleki gelişim kurslarına gönderilen işçilere ödenen burslardan.
Bakanlar Kurulu 98 sayılı Kararının 7. fıkrasına göre, nafaka, ödeyenin gelirinden vergiler kesildikten sonra alınır. Burada “vergiler”, kişinin elde ettiği gelirden Vergi Kanunu ile belirlenen vergiler anlamına gelir ve diğer zorunlu kesintiler buna dahil değildir.
Örnek 1: Özel sektörde çalışan bir işçinin aylık maaşı 2.000 AZN’dir. Mahkeme, maaşın %25’i oranında nafaka kesilmesine karar vermiştir.
Önce gelir vergisi düşülür:
(2.000 − 200) × %3 = 54 AZN.
Nafaka miktarı:
(2.000 − 54) × %25 = 486,5 AZN.
Zorunlu sosyal sigorta, işsizlik sigortası ve zorunlu sağlık sigortası kesintileri yapıldıktan sonra çalışanın eline geçecek net maaş: 1.284,31 AZN.
Örnek 2: Kamu sektöründe çalışan bir işçinin aylık maaşı 1.500 AZN’dir. Ocak ayında bayram günü çalışması için 100 AZN ve doğum günü nedeniyle 200 AZN ek ödeme almıştır. Toplam maaş: 1.800 AZN. Mahkeme, maaşın %20’si oranında nafaka kesilmesine karar vermiştir.
Nafaka hesaplanırken bayram günü ödemesi (100 AZN) dahil edilir, doğum günü ödemesi (200 AZN) dahil edilmez.
Nafaka: 280,8 AZN. Zorunlu kesintiler yapıldıktan sonra çalışanın net maaşı: 1.435,64 AZN.
Ekonomi Bakanlığına bağlı Devlet Vergi Dairesi’nin resmi görüşüne göre, nafaka, ödeyenin gelirinden vergiler kesildikten sonra alınır. Sosyal sigorta, işsizlik sigortası ve zorunlu sağlık sigortası kesintileri, nafaka ödendikten sonra kalan miktardan yapılır. Hesaplamalar, Vergi Kanunu’nun 98. maddesi ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nin “Sosyal Sigorta”, “Sağlık Sigortası” ve “İşsizlik Sigortası” yasalarına dayanmaktadır.