tr
az
en
ru
Askerlik hizmetine çağrılan çalışana ödenen ödenek vergiye tabi midir?
Tarafların iradesinden bağımsız olarak iş sözleşmesinin sona erdirilme nedenlerinden biri de çalışanın askerlik veya alternatif hizmete çağrılmasıdır. İş Kanunu'nun 77. maddesine göre, çalışanın zorunlu askerlik hizmeti süresince önceki iş yeri ve görevi korunur. Zorunlu askerlik hizmetine çağrılmadan önce ilgili işyerinde veya gerçek kişi işveren yanında çalışan kişiler, askerlik hizmetini tamamladıktan sonra en geç 60 takvim günü içinde önceki ya da eşdeğer görevlerine dönme hakkına sahiptir. Ayrıca çalışan askerliğe çağrıldığında kendisine bir defaya mahsus olmak üzere bir ödenek ödenir. Peki bu ödeme vergiye ve sosyal kesintilere tabi midir? İş hukuku uzmanı Kemale Yusufova konuyu açıklıyor.
İş Kanunu'nda yapılan son değişikliklerden biri de askerliğe çağrılan çalışanlara ödenen ödeneğin artırılmasıdır. Değişikliğe göre, Kanun'un 68. maddesinin ikinci fıkrasının "ç" bendi ve 74. maddesinin birinci fıkrasının "a" bendi uyarınca iş sözleşmesi sona erdirildiğinde işveren, çalışana ortalama aylık ücretinin en az üç katı tutarında ödenek ödemek zorundadır. Önceden bu tutar ortalama aylık ücretin en az iki katı iken artık en az üç katıdır.
Ödeneğin hesaplanması İş Kanunu'nun 177. maddesine göre yapılır. Buna göre ortalama ücret, ödemenin yapıldığı tarihten önceki iki takvim ayında kazanılan toplam ücretin o dönemdeki toplam iş gününe bölünmesiyle bulunan günlük ortalama ücretin, ücret ödenecek iş günü sayısıyla çarpılması suretiyle hesaplanır.
İki aydan az çalışanlar için ise fiilen kazanılan ücret, çalışılan gün sayısına bölünerek günlük ücret bulunur ve ücret ödenecek iş günü sayısıyla çarpılır.
Örnek:
Beş günlük çalışma haftasına sahip bir çalışan 30 Haziran 2026 tarihinde askerliğe çağrılıyor.
Önceki iki ay Nisan ve Mayıs aylarıdır.
Haziran: 20 iş günü;
Mayıs: 17 iş günü, aylık ücret 2.000 manat;
Nisan: 22 iş günü, aylık ücret 2.300 manat.
Hesaplama:
2.000 + 2.300 = 4.300 manat;
17 + 22 = 39 iş günü;
4.300 ÷ 39 = 110,26 manat (günlük ortalama ücret);
110,26 × 20 = 2.205,20 manat (ortalama aylık ücret);
2.205,20 × 3 = 6.615,60 manat.
Buna göre askerliğe çağrılan çalışana ödenecek tek seferlik ödenek 6.615,60 manat olacaktır.
Bu ödeneğe uygulanacak kesintiler Vergi Kanunu ile düzenlenmektedir. Vergi Kanunu'nun 102.1.14.16. maddesine göre, işveren tarafından askerliğe veya alternatif hizmete çağrılan çalışana mevzuatta öngörülen tutarda ödenen ödenek gelir vergisinden muaftır.
"Sosyal Sigorta Hakkında Kanun"a göre bu ödenek zorunlu devlet sosyal sigorta primine tabidir. Ancak "İşsizlik Sigortası Hakkında Kanun" ve "Zorunlu Sağlık Sigortası Hakkında Kanun" uyarınca işsizlik sigortası primi ve zorunlu sağlık sigortası primi kesilmez.
Kesintiler:
Gelir vergisi: 0 manat;
Zorunlu devlet sosyal sigortası: (6.615,60 − 200) × %10 + 6 = 647,56 manat;
İşsizlik sigortası: 0 manat;
Zorunlu sağlık sigortası: 0 manat.
Sonuç olarak çalışana ödenecek net askerlik ödeneği 5.968,04 manat olacaktır:
6.615,60 − 647,56 = 5.968,04 manat.
Tarafların iradesinden bağımsız olarak iş sözleşmesinin sona erdirilme nedenlerinden biri de çalışanın askerlik veya alternatif hizmete çağrılmasıdır. İş Kanunu'nun 77. maddesine göre, çalışanın zorunlu askerlik hizmeti süresince önceki iş yeri ve görevi korunur. Zorunlu askerlik hizmetine çağrılmadan önce ilgili işyerinde veya gerçek kişi işveren yanında çalışan kişiler, askerlik hizmetini tamamladıktan sonra en geç 60 takvim günü içinde önceki ya da eşdeğer görevlerine dönme hakkına sahiptir. Ayrıca çalışan askerliğe çağrıldığında kendisine bir defaya mahsus olmak üzere bir ödenek ödenir. Peki bu ödeme vergiye ve sosyal kesintilere tabi midir? İş hukuku uzmanı Kemale Yusufova konuyu açıklıyor.
İş Kanunu'nda yapılan son değişikliklerden biri de askerliğe çağrılan çalışanlara ödenen ödeneğin artırılmasıdır. Değişikliğe göre, Kanun'un 68. maddesinin ikinci fıkrasının "ç" bendi ve 74. maddesinin birinci fıkrasının "a" bendi uyarınca iş sözleşmesi sona erdirildiğinde işveren, çalışana ortalama aylık ücretinin en az üç katı tutarında ödenek ödemek zorundadır. Önceden bu tutar ortalama aylık ücretin en az iki katı iken artık en az üç katıdır.
Ödeneğin hesaplanması İş Kanunu'nun 177. maddesine göre yapılır. Buna göre ortalama ücret, ödemenin yapıldığı tarihten önceki iki takvim ayında kazanılan toplam ücretin o dönemdeki toplam iş gününe bölünmesiyle bulunan günlük ortalama ücretin, ücret ödenecek iş günü sayısıyla çarpılması suretiyle hesaplanır.
İki aydan az çalışanlar için ise fiilen kazanılan ücret, çalışılan gün sayısına bölünerek günlük ücret bulunur ve ücret ödenecek iş günü sayısıyla çarpılır.
Örnek:
Beş günlük çalışma haftasına sahip bir çalışan 30 Haziran 2026 tarihinde askerliğe çağrılıyor.
Önceki iki ay Nisan ve Mayıs aylarıdır.
Haziran: 20 iş günü;
Mayıs: 17 iş günü, aylık ücret 2.000 manat;
Nisan: 22 iş günü, aylık ücret 2.300 manat.
Hesaplama:
2.000 + 2.300 = 4.300 manat;
17 + 22 = 39 iş günü;
4.300 ÷ 39 = 110,26 manat (günlük ortalama ücret);
110,26 × 20 = 2.205,20 manat (ortalama aylık ücret);
2.205,20 × 3 = 6.615,60 manat.
Buna göre askerliğe çağrılan çalışana ödenecek tek seferlik ödenek 6.615,60 manat olacaktır.
Bu ödeneğe uygulanacak kesintiler Vergi Kanunu ile düzenlenmektedir. Vergi Kanunu'nun 102.1.14.16. maddesine göre, işveren tarafından askerliğe veya alternatif hizmete çağrılan çalışana mevzuatta öngörülen tutarda ödenen ödenek gelir vergisinden muaftır.
"Sosyal Sigorta Hakkında Kanun"a göre bu ödenek zorunlu devlet sosyal sigorta primine tabidir. Ancak "İşsizlik Sigortası Hakkında Kanun" ve "Zorunlu Sağlık Sigortası Hakkında Kanun" uyarınca işsizlik sigortası primi ve zorunlu sağlık sigortası primi kesilmez.
Kesintiler:
Gelir vergisi: 0 manat;
Zorunlu devlet sosyal sigortası: (6.615,60 − 200) × %10 + 6 = 647,56 manat;
İşsizlik sigortası: 0 manat;
Zorunlu sağlık sigortası: 0 manat.
Sonuç olarak çalışana ödenecek net askerlik ödeneği 5.968,04 manat olacaktır:
6.615,60 − 647,56 = 5.968,04 manat.