az
Fiziki şəxs həm suvenirlərin pərakəndə satışı, həm də qızılın pərakəndə satışı ilə məşğuldursa, sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi ola bilərmi?
Fiziki şəxs həm suvenirlərin pərakəndə satışı, həm də qızılın pərakəndə satışı ilə məşğuldursa, sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi ola bilərmi?
Vergi qanunvericiliyinə əsasən, hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər fəaliyyətə başlamazdan əvvəl vergi orqanında uçota alınmalı və VÖEN əldə etməlidirlər. Vergi öhdəlikləri isə seçilən vergitutma sistemindən və həyata keçirilən fəaliyyət növündən asılı olaraq müəyyən edilir.
Ümumiyyətlə, ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər müəyyən şərtlər daxilində sadələşdirilmiş vergi sistemini seçə bilərlər. Bu halda əldə olunan ümumi dövriyyədən xərclər çıxılmadan 2 faiz dərəcə ilə sadələşdirilmiş vergi hesablanır və dövlət büdcəsinə ödənilir.
Lakin Vergi Məcəlləsinin 218.5.11-ci maddəsinə əsasən qızıl, ondan hazırlanmış zərgərlik və digər məişət məmulatlarının, eləcə də almazın satışını həyata keçirən şəxslərin sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququ yoxdur. Bu məhdudiyyət həmin fəaliyyətlə məşğul olan bütün şəxslərə şamil edilir.
Buna görə də fiziki şəxs eyni zamanda həm suvenir, həm də qızıl və zərgərlik məhsullarının satışı ilə məşğul olduqda, onun fəaliyyətinin bir hissəsinə sadələşdirilmiş vergi, digər hissəsinə isə gəlir vergisi tətbiq edilmir. Qızıl və zərgərlik məmulatlarının satışı ilə məşğul olması səbəbindən o, ümumilikdə gəlir vergisinin ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərməlidir.
Bu zaman sahibkarın əldə etdiyi gəlirdən həmin gəlirin əldə olunması ilə bağlı sənədlərlə təsdiq edilmiş xərclər çıxılır və qalan mənfəətdən 20 faiz dərəcə ilə gəlir vergisi hesablanır. Yəni sadələşdirilmiş vergidən fərqli olaraq, gəlir vergisi sistemində sahibkar öz xərclərini gəlirdən çıxmaq hüququna malikdir.
Bundan əlavə, əgər sahibkar mikro sahibkarlıq subyekti hesab olunursa, yəni işçilərinin orta siyahı sayı 1-10 nəfər arasında dəyişirsə və illik gəliri 200.000 manatdan artıq deyilsə, gəlir və xərclərin uçotunu düzgün apardığı halda Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-cu maddəsinə əsasən vergi güzəştindən yararlana bilər. Bu halda sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə olunan gəlirin 75 faizi vergidən azad edilir və faktiki vergi yükü əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Beləliklə, qızıl və zərgərlik məmulatlarının satışı ilə məşğul olan fiziki şəxslər, hətta eyni zamanda digər malların da pərakəndə satışını həyata keçirsələr belə, sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi ola bilməz və gəlir vergisinin ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərməlidirlər.
Əsas: Vergi Məcəlləsinin 33.4-cü, 102.1.30-cu və 218.5.11-ci maddələri.
Vergi qanunvericiliyinə əsasən, hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər fəaliyyətə başlamazdan əvvəl vergi orqanında uçota alınmalı və VÖEN əldə etməlidirlər. Vergi öhdəlikləri isə seçilən vergitutma sistemindən və həyata keçirilən fəaliyyət növündən asılı olaraq müəyyən edilir.
Ümumiyyətlə, ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər müəyyən şərtlər daxilində sadələşdirilmiş vergi sistemini seçə bilərlər. Bu halda əldə olunan ümumi dövriyyədən xərclər çıxılmadan 2 faiz dərəcə ilə sadələşdirilmiş vergi hesablanır və dövlət büdcəsinə ödənilir.
Lakin Vergi Məcəlləsinin 218.5.11-ci maddəsinə əsasən qızıl, ondan hazırlanmış zərgərlik və digər məişət məmulatlarının, eləcə də almazın satışını həyata keçirən şəxslərin sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququ yoxdur. Bu məhdudiyyət həmin fəaliyyətlə məşğul olan bütün şəxslərə şamil edilir.
Buna görə də fiziki şəxs eyni zamanda həm suvenir, həm də qızıl və zərgərlik məhsullarının satışı ilə məşğul olduqda, onun fəaliyyətinin bir hissəsinə sadələşdirilmiş vergi, digər hissəsinə isə gəlir vergisi tətbiq edilmir. Qızıl və zərgərlik məmulatlarının satışı ilə məşğul olması səbəbindən o, ümumilikdə gəlir vergisinin ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərməlidir.
Bu zaman sahibkarın əldə etdiyi gəlirdən həmin gəlirin əldə olunması ilə bağlı sənədlərlə təsdiq edilmiş xərclər çıxılır və qalan mənfəətdən 20 faiz dərəcə ilə gəlir vergisi hesablanır. Yəni sadələşdirilmiş vergidən fərqli olaraq, gəlir vergisi sistemində sahibkar öz xərclərini gəlirdən çıxmaq hüququna malikdir.
Bundan əlavə, əgər sahibkar mikro sahibkarlıq subyekti hesab olunursa, yəni işçilərinin orta siyahı sayı 1-10 nəfər arasında dəyişirsə və illik gəliri 200.000 manatdan artıq deyilsə, gəlir və xərclərin uçotunu düzgün apardığı halda Vergi Məcəlləsinin 102.1.30-cu maddəsinə əsasən vergi güzəştindən yararlana bilər. Bu halda sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə olunan gəlirin 75 faizi vergidən azad edilir və faktiki vergi yükü əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Beləliklə, qızıl və zərgərlik məmulatlarının satışı ilə məşğul olan fiziki şəxslər, hətta eyni zamanda digər malların da pərakəndə satışını həyata keçirsələr belə, sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi ola bilməz və gəlir vergisinin ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərməlidirlər.
Əsas: Vergi Məcəlləsinin 33.4-cü, 102.1.30-cu və 218.5.11-ci maddələri.