tr
az
en
ru
Girişimcilik faaliyetleri kapsamında sosyal ödemelere yaklaşım nasıl değişti?
Girişimcilik faaliyetiyle uğraşan gerçek kişi girişimciler için zorunlu devlet sosyal sigorta primleri hesaplanırken, 1 Ocak 2026 tarihine kadar kişinin faaliyet gösterdiği sektör ve adres esas alınıyordu. Konuyu uzman Anar Bayramov değerlendiriyor.
Buna göre, inşaat sektöründe asgari aylık ücretin %50’si, diğer sektörlerde ise %25’i üzerinden hesaplanan zorunlu devlet sosyal sigorta primi şu oranlarda uygulanıyordu:
- Bakü şehri için – %100;
- Sumgayıt ve Gence şehirleri için – %90;
- Diğer şehirler için – %80;
- İlçe idari birimlerinin idari merkezlerinde ve kasabalarda – %60;
- Kırsal bölgelerde ise – %50.
Örnek 1: 2025 yılında Bakü şehrinde perakende ticaret faaliyeti yürüten bir gerçek kişi girişimci aylık 100 manat (400 manat (asgari aylık ücret) × %25 × %100) zorunlu devlet sosyal sigorta primi ödüyorsa, Şeki şehrinde faaliyet gösteren benzer bir girişimci için bu tutar 80 manat (400 manat × %25 × %80) oluyordu.
Bir diğer önemli farklılık ise gerçek kişi girişimcinin cirosundan bağımsız olarak zorunlu devlet sosyal sigorta priminin sabit tutarda hesaplanmasıydı.
Örnek 2: 2025 yılında Bakü şehrinde hizmet sektöründe faaliyet gösteren bir gerçek kişi girişimcinin aylık cirosu 500 manat, eğitim merkezi olarak faaliyet gösteren başka bir gerçek kişi girişimcinin aylık cirosu ise 50.000 manat olmuştur. Cirolar arasında önemli bir fark bulunmasına rağmen, her iki girişimcinin ödemesi gereken aylık zorunlu devlet sosyal sigorta primi 100 manat (400 manat × %25 × %100) olarak hesaplanıyordu.
1 Ocak 2026 tarihinden itibaren bölgelere göre farklılaştırma uygulaması kaldırılmış, aynı zamanda zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin ciro esas alınarak hesaplanması öngörülmüştür.
Buna göre, “Sosyal Sigorta Hakkında” Kanun'un 14.5.1. maddesi uyarınca girişimcilik faaliyeti kapsamında zorunlu devlet sosyal sigorta primleri:
- Gelirlerin (giderler düşülmeden) %2’si oranında;
- Ancak asgari aylık ücretin %15’inden az, %100’ünden fazla olmamak kaydıyla hesaplanır.
Maddenin uygulanmasında iki temel husus dikkate alınmalıdır.
İlk husus, zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin giderler düşülmeden elde edilen gelir üzerinden hesaplanmasıdır.
Örnek 3: Girişimcilik faaliyeti yürüten gerçek kişi girişimcinin Mayıs 2026 dönemindeki geliri 10.000 manat, giderleri ise 8.000 manat olmuştur. Bu durumda zorunlu devlet sosyal sigorta primi 200 manat (10.000 manat × %2) olacaktır.
Görüldüğü üzere hesaplamada giderler dikkate alınmamaktadır.
İkinci husus ise zorunlu devlet sosyal sigorta primleri için asgari ve azami sınırların belirlenmesidir. Buna göre gerçek kişi girişimcinin aylık zorunlu devlet sosyal sigorta primi 60 manattan az (400 manat (asgari aylık ücret) × %15), 400 manattan fazla (400 manat × %100) olamaz.
Örnek 4: Gerçek kişi girişimcinin Mart 2026 dönemindeki geliri (giderler düşülmeden) 2.000 manat olmuştur. Gelir üzerinden hesaplandığında zorunlu devlet sosyal sigorta primi 40 manat (2.000 manat × %2) olsa da asgari sınır uygulandığından beyan edilecek tutar 60 manat olacaktır.
Örnek 5: Gerçek kişi girişimcinin Haziran 2026 dönemindeki geliri (giderler düşülmeden) 60.000 manat olmuştur. Gelir üzerinden hesaplandığında zorunlu devlet sosyal sigorta primi 1.200 manat (60.000 manat × %2) olsa da azami sınır dikkate alınarak girişimci tarafından 400 manat tutarında sosyal sigorta primi beyan edilecektir.
Girişimcilik faaliyetiyle uğraşan gerçek kişi girişimciler için zorunlu devlet sosyal sigorta primleri hesaplanırken, 1 Ocak 2026 tarihine kadar kişinin faaliyet gösterdiği sektör ve adres esas alınıyordu. Konuyu uzman Anar Bayramov değerlendiriyor.
Buna göre, inşaat sektöründe asgari aylık ücretin %50’si, diğer sektörlerde ise %25’i üzerinden hesaplanan zorunlu devlet sosyal sigorta primi şu oranlarda uygulanıyordu:
- Bakü şehri için – %100;
- Sumgayıt ve Gence şehirleri için – %90;
- Diğer şehirler için – %80;
- İlçe idari birimlerinin idari merkezlerinde ve kasabalarda – %60;
- Kırsal bölgelerde ise – %50.
Örnek 1: 2025 yılında Bakü şehrinde perakende ticaret faaliyeti yürüten bir gerçek kişi girişimci aylık 100 manat (400 manat (asgari aylık ücret) × %25 × %100) zorunlu devlet sosyal sigorta primi ödüyorsa, Şeki şehrinde faaliyet gösteren benzer bir girişimci için bu tutar 80 manat (400 manat × %25 × %80) oluyordu.
Bir diğer önemli farklılık ise gerçek kişi girişimcinin cirosundan bağımsız olarak zorunlu devlet sosyal sigorta priminin sabit tutarda hesaplanmasıydı.
Örnek 2: 2025 yılında Bakü şehrinde hizmet sektöründe faaliyet gösteren bir gerçek kişi girişimcinin aylık cirosu 500 manat, eğitim merkezi olarak faaliyet gösteren başka bir gerçek kişi girişimcinin aylık cirosu ise 50.000 manat olmuştur. Cirolar arasında önemli bir fark bulunmasına rağmen, her iki girişimcinin ödemesi gereken aylık zorunlu devlet sosyal sigorta primi 100 manat (400 manat × %25 × %100) olarak hesaplanıyordu.
1 Ocak 2026 tarihinden itibaren bölgelere göre farklılaştırma uygulaması kaldırılmış, aynı zamanda zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin ciro esas alınarak hesaplanması öngörülmüştür.
Buna göre, “Sosyal Sigorta Hakkında” Kanun'un 14.5.1. maddesi uyarınca girişimcilik faaliyeti kapsamında zorunlu devlet sosyal sigorta primleri:
- Gelirlerin (giderler düşülmeden) %2’si oranında;
- Ancak asgari aylık ücretin %15’inden az, %100’ünden fazla olmamak kaydıyla hesaplanır.
Maddenin uygulanmasında iki temel husus dikkate alınmalıdır.
İlk husus, zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin giderler düşülmeden elde edilen gelir üzerinden hesaplanmasıdır.
Örnek 3: Girişimcilik faaliyeti yürüten gerçek kişi girişimcinin Mayıs 2026 dönemindeki geliri 10.000 manat, giderleri ise 8.000 manat olmuştur. Bu durumda zorunlu devlet sosyal sigorta primi 200 manat (10.000 manat × %2) olacaktır.
Görüldüğü üzere hesaplamada giderler dikkate alınmamaktadır.
İkinci husus ise zorunlu devlet sosyal sigorta primleri için asgari ve azami sınırların belirlenmesidir. Buna göre gerçek kişi girişimcinin aylık zorunlu devlet sosyal sigorta primi 60 manattan az (400 manat (asgari aylık ücret) × %15), 400 manattan fazla (400 manat × %100) olamaz.
Örnek 4: Gerçek kişi girişimcinin Mart 2026 dönemindeki geliri (giderler düşülmeden) 2.000 manat olmuştur. Gelir üzerinden hesaplandığında zorunlu devlet sosyal sigorta primi 40 manat (2.000 manat × %2) olsa da asgari sınır uygulandığından beyan edilecek tutar 60 manat olacaktır.
Örnek 5: Gerçek kişi girişimcinin Haziran 2026 dönemindeki geliri (giderler düşülmeden) 60.000 manat olmuştur. Gelir üzerinden hesaplandığında zorunlu devlet sosyal sigorta primi 1.200 manat (60.000 manat × %2) olsa da azami sınır dikkate alınarak girişimci tarafından 400 manat tutarında sosyal sigorta primi beyan edilecektir.