tr
İş Kanunu'na ştat (şstat birimi) kavramı neden dahil edildi?
İş Kanunu'na ştat (şstat birimi) kavramı neden dahil edildi?
İş Kanunu'na yapılan değişiklikten önce bazı meslektaşlar, İş Kanunu'nda kadro cetveli anlayışı olmadığı için kadro birimlerini yansıtan bir cetvele ihtiyaç olmadığını düşünüyorlardı. Artık İş Kanunu’nun 3. maddesi, “Bu Kanunda Kullanılan Temel Kavramlar” başlığına kadro (kadro birimi) kavramı eklenmiştir. İş Kanunu'nun 3. maddesine eklenen 8-1. maddeye göre, kadro (kadro birimi) – ilgili icra otoritesinin (Azerbaycan Cumhurbaşkanı) belirlediği kurumun (kurumun) (Azerbaycan Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Koruma Bakanlığı) merkezi elektronik bilgi sisteminde (bundan sonra – elektronik bilgi sistemi) oluşturulan veya bu Kanunun 7. maddesinin 2-1. fıkrası ile belirlenen durumlarda kağıt ortamında onaylanan cetvelde pozisyon (meslek) adının ve pozisyon (tarife) maaşının yer aldığı birimdir.
Maddeden görüldüğü gibi, işverenin EMAS alt sisteminde oluşturduğu kadro cetveli üzerindeki pozisyon (meslek) adının ve pozisyon (tarife) maaşının yer aldığı birim kadro olarak kabul edilir. Eklenen maddede dikkat edilmesi gereken noktaları netleştirelim.
Birinci nokta. İşverenler EMAS alt sisteminde kadro cetveli oluşturmalıdır. Bu durumda işverenler için işçi sayısının önemi yoktur. İşveren, işçi sayısı 1000’den fazla veya bir kişi olduğu durumda EMAS alt sisteminde yapılandırmalarda kadrolar belirlemelidir.
İkinci nokta. EMAS alt sisteminde yapı oluşturan işverenler, bunu kağıt üzerinde de oluşturmalıdır. İşverenin icra organı (genel kurul, yönetim kurulu vb.) yapıyı onayladıktan sonra, bu bilgiler doğrultusunda EMAS alt sisteminde kadro cetveli oluşturulmalıdır.
Üçüncü nokta kadro birimine ilişkin asgari gereklilikler ile ilgilidir. Anlayıştan görüldüğü gibi, kadro biriminde çalışanın pozisyon (meslek) adı ve pozisyon (tarife) maaşı yer almalıdır. Örnek. İşveren mühendis pozisyonu için bir kadro birimi oluşturuyorsa, onun pozisyon (tarife) maaşını da cetvelde belirtmelidir. İşveren 2000 manat pozisyon (tarife) maaşı ve aylık %20 prim veya zararlı iş yeri için ek ücret öngörse de, kadro cetvelinde pozisyon (tarife) maaşı olarak 2000 manat gösterebilir.
Dördüncü nokta. İşveren, EMAS alt sistemine kadro birimleri hakkında bilgileri girdikten sonra, bu kadrolar için açık pozisyonlar oluştuğunda istihdam organlarına yönlendirmelerin gönderilmesini sağlamalıdır. Ayrıca, İş Kanunu’nun 11. maddesinin “a” bendine göre, bu Kanun ve diğer normatif hukuki aktların gerekliliklerine uyarak çalışma koşullarını değiştirmek, çalışan sayısını azaltmak, kadroları ve yapı birimlerini iptal etmek işverenin hakkıdır. Bu nedenle, işveren belirli bir kadro için uzun süre boyunca çalışan almayı planlamıyorsa, iptal etme hakkına sahiptir. Devlet istihdam organları tarafından açık kadrolar için adayların gönderilmesi, EMAS alt sisteminin İstihdam alt bölümünün “Yönlendirmeler” bölümünde yer alacaktır. İdari İhlaller Kanunu’nun 540.3. maddesine göre, ilgili icra otoritesinin belirlediği kurumun yönlendirmesi, sunulduğu günden itibaren işveren tarafından en geç 5 iş günü içinde boş iş yerinin tutulup tutulmadığına dair kararın ilgili icra otoritesinin belirlediği kuruma sunulmaması durumunda 300 manatdan 500 manata kadar para cezası uygulanır. Ayrıca, İdari İhlaller Kanunu’nun 540.2. maddesine göre, işveren tarafından yeni bir iş yeri açıldığında veya iş yeri boşaldığında en geç 5 iş günü içinde maaş belirtilerek bu konuda bilgilerin ilgili icra otoritesinin belirlediği kuruma uygun şekilde ve formatta merkezi elektronik bilgi sistemine dahil edilmemesi durumunda 500 manattan 1000 manata kadar para cezası uygulanır. Not edelim ki, İdari İhlaller Kanunu’nun 540.2. ve 540.3. maddeleri çerçevesinde para cezası pratikte uygulanmamış olsa da, gelecekte bu cezaların işler hale getirilmesi beklenmektedir. Özel bir noktayı vurgulamak gerekirse, İdari İhlaller Kanunu’nun 540.2. maddesine göre para cezası, idari ihlal hakkında elektronik protokol üzerinden, yani EMAS alt sistemindeki verilere dayanarak uygulanacaktır.
Beşinci nokta yalnızca kağıt üzerinde kadro cetvelinin oluşturulması ile ilgili bir gerekliliktir. Ayrıca, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın 8 Temmuz 2014 tarihli, 206 numaralı Kararı ile onaylanan “Devlet organlarında iş ilişkileri iş sözleşmesi kağıt üzerinde yazılı olarak yapıldığında ortaya çıkan pozisyonların (mesleklerin) LİSTESİ”nde belirtilenlerin EMAS alt sistemine dahil edilmesi ile ilgili bir istisna bulunduğu için, bunlar yalnızca kağıt üzerinde onaylı cetvelde yer alır.
İş Kanunu'na yapılan değişiklikten önce bazı meslektaşlar, İş Kanunu'nda kadro cetveli anlayışı olmadığı için kadro birimlerini yansıtan bir cetvele ihtiyaç olmadığını düşünüyorlardı. Artık İş Kanunu’nun 3. maddesi, “Bu Kanunda Kullanılan Temel Kavramlar” başlığına kadro (kadro birimi) kavramı eklenmiştir. İş Kanunu'nun 3. maddesine eklenen 8-1. maddeye göre, kadro (kadro birimi) – ilgili icra otoritesinin (Azerbaycan Cumhurbaşkanı) belirlediği kurumun (kurumun) (Azerbaycan Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Koruma Bakanlığı) merkezi elektronik bilgi sisteminde (bundan sonra – elektronik bilgi sistemi) oluşturulan veya bu Kanunun 7. maddesinin 2-1. fıkrası ile belirlenen durumlarda kağıt ortamında onaylanan cetvelde pozisyon (meslek) adının ve pozisyon (tarife) maaşının yer aldığı birimdir.
Maddeden görüldüğü gibi, işverenin EMAS alt sisteminde oluşturduğu kadro cetveli üzerindeki pozisyon (meslek) adının ve pozisyon (tarife) maaşının yer aldığı birim kadro olarak kabul edilir. Eklenen maddede dikkat edilmesi gereken noktaları netleştirelim.
Birinci nokta. İşverenler EMAS alt sisteminde kadro cetveli oluşturmalıdır. Bu durumda işverenler için işçi sayısının önemi yoktur. İşveren, işçi sayısı 1000’den fazla veya bir kişi olduğu durumda EMAS alt sisteminde yapılandırmalarda kadrolar belirlemelidir.
İkinci nokta. EMAS alt sisteminde yapı oluşturan işverenler, bunu kağıt üzerinde de oluşturmalıdır. İşverenin icra organı (genel kurul, yönetim kurulu vb.) yapıyı onayladıktan sonra, bu bilgiler doğrultusunda EMAS alt sisteminde kadro cetveli oluşturulmalıdır.
Üçüncü nokta kadro birimine ilişkin asgari gereklilikler ile ilgilidir. Anlayıştan görüldüğü gibi, kadro biriminde çalışanın pozisyon (meslek) adı ve pozisyon (tarife) maaşı yer almalıdır. Örnek. İşveren mühendis pozisyonu için bir kadro birimi oluşturuyorsa, onun pozisyon (tarife) maaşını da cetvelde belirtmelidir. İşveren 2000 manat pozisyon (tarife) maaşı ve aylık %20 prim veya zararlı iş yeri için ek ücret öngörse de, kadro cetvelinde pozisyon (tarife) maaşı olarak 2000 manat gösterebilir.
Dördüncü nokta. İşveren, EMAS alt sistemine kadro birimleri hakkında bilgileri girdikten sonra, bu kadrolar için açık pozisyonlar oluştuğunda istihdam organlarına yönlendirmelerin gönderilmesini sağlamalıdır. Ayrıca, İş Kanunu’nun 11. maddesinin “a” bendine göre, bu Kanun ve diğer normatif hukuki aktların gerekliliklerine uyarak çalışma koşullarını değiştirmek, çalışan sayısını azaltmak, kadroları ve yapı birimlerini iptal etmek işverenin hakkıdır. Bu nedenle, işveren belirli bir kadro için uzun süre boyunca çalışan almayı planlamıyorsa, iptal etme hakkına sahiptir. Devlet istihdam organları tarafından açık kadrolar için adayların gönderilmesi, EMAS alt sisteminin İstihdam alt bölümünün “Yönlendirmeler” bölümünde yer alacaktır. İdari İhlaller Kanunu’nun 540.3. maddesine göre, ilgili icra otoritesinin belirlediği kurumun yönlendirmesi, sunulduğu günden itibaren işveren tarafından en geç 5 iş günü içinde boş iş yerinin tutulup tutulmadığına dair kararın ilgili icra otoritesinin belirlediği kuruma sunulmaması durumunda 300 manatdan 500 manata kadar para cezası uygulanır. Ayrıca, İdari İhlaller Kanunu’nun 540.2. maddesine göre, işveren tarafından yeni bir iş yeri açıldığında veya iş yeri boşaldığında en geç 5 iş günü içinde maaş belirtilerek bu konuda bilgilerin ilgili icra otoritesinin belirlediği kuruma uygun şekilde ve formatta merkezi elektronik bilgi sistemine dahil edilmemesi durumunda 500 manattan 1000 manata kadar para cezası uygulanır. Not edelim ki, İdari İhlaller Kanunu’nun 540.2. ve 540.3. maddeleri çerçevesinde para cezası pratikte uygulanmamış olsa da, gelecekte bu cezaların işler hale getirilmesi beklenmektedir. Özel bir noktayı vurgulamak gerekirse, İdari İhlaller Kanunu’nun 540.2. maddesine göre para cezası, idari ihlal hakkında elektronik protokol üzerinden, yani EMAS alt sistemindeki verilere dayanarak uygulanacaktır.
Beşinci nokta yalnızca kağıt üzerinde kadro cetvelinin oluşturulması ile ilgili bir gerekliliktir. Ayrıca, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın 8 Temmuz 2014 tarihli, 206 numaralı Kararı ile onaylanan “Devlet organlarında iş ilişkileri iş sözleşmesi kağıt üzerinde yazılı olarak yapıldığında ortaya çıkan pozisyonların (mesleklerin) LİSTESİ”nde belirtilenlerin EMAS alt sistemine dahil edilmesi ile ilgili bir istisna bulunduğu için, bunlar yalnızca kağıt üzerinde onaylı cetvelde yer alır.