Çocuklarını tek başına büyüten ebeveynlerin çalışma hakları

Çocuklarını tek başına büyüten ebeveynlerin çalışma hakları



Azerbaycan Cumhuriyeti İş Kanunu, bireylerin çalışma haklarını ve bu hakların uygulanmasını sağlayan kuralların asgari standartlarını belirlemektedir. Peki, çocuklarını tek başına büyüten ebeveynlerle ilgili hangi düzenlemeler öngörülmektedir? Konuya ilişkin soruyu uzman Nüsret Halilov açıklıyor.

İş Kanunu’nun bazı maddelerinde çocuklarını tek başına büyüten ebeveynler için ek haklar ve ayrıcalıklar öngörülmüştür. Kanun’un 51. maddesine göre, iş sözleşmesi çalışanın mesleki yeterliliğini ve iş fonksiyonunu yerine getirme yeteneğini değerlendirmek amacıyla deneme süresi belirlenerek yapılabilir. Ancak, hamile kadınlarla üç yaşından küçük çocuğu olan kadınlar ile üç yaşına kadar çocuğunu tek başına büyüten erkeklerle yapılan iş sözleşmelerinde deneme süresi belirlenemez. Bu durumda, ebeveyn işe alınırken çocuğunu tek başına büyüttüğünü kanıtlayan belgeleri iş yerine sunmalıdır.

İş Kanunu’nun 65. maddesine göre, çalışanların mesleki yeterliliğini ve bulundukları pozisyona uygunluğunu belirlemek amacıyla, Kanun’un 66. maddesinde belirtilen çalışanlar hariç olmak üzere diğer tüm çalışanlara yönelik mesleki yeterlilik değerlendirmesi (atama sınavı) yapılabilir. Ancak, üç yaşına kadar çocuğu için sosyal izin kullanmış ve bu iznin bitiminden sonra ilgili görevde bir yıldan az çalışmış kadınlar ile üç yaşına kadar çocuğunu tek başına büyüten erkekler bu değerlendirmeye tabi tutulamaz.

İş sözleşmesinin feshedilmesinin yasak olduğu durumlar ve çalışanlar, İş Kanunu’nun 79. maddesiyle düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, işveren tarafından hamile kadınlar, üç yaşından küçük çocuğu olan kadınlar ve üç yaşından küçük çocuğunu tek başına büyüten erkeklerin iş sözleşmesi feshedilemez.

İş Kanunu’nun 91. maddesine göre, çalışanların yaşları, sağlık durumları, çalışma koşulları, işin niteliği ve diğer hususlar dikkate alınarak bu Kanun, ilgili normatif yasal düzenlemeler, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi uyarınca belirli çalışan kategorilerine kısaltılmış çalışma süresi uygulanabilir. Haftalık kısaltılmış çalışma süresi; 16 yaşından küçük çalışanlar için 24 saatten, 16-18 yaş arası çalışanlar, vücut fonksiyonlarının %61-100 oranında bozulması nedeniyle engelli kabul edilen çalışanlar, hamile kadınlar, 1,5 yaşından küçük çocuğu olan kadınlar ve 3 yaşından küçük çocuğunu tek başına büyüten ebeveynler için ise 36 saatten fazla olamaz.

İş Kanunu’nun 98. maddesi, gece saatlerinde yapılacak işlere dahil edilemeyecek çalışan gruplarını belirlemektedir. Bu maddeye göre; hamile kadınlar, 14 yaşından küçük çocuğu olan kadınlar, engelli çocuğu olan kadınlar (Kanun’un 242. maddesi dikkate alınarak) ve üç yaşından küçük çocuğunu tek başına büyüten erkekler, sadece yazılı onaylarıyla gece işlerinde çalıştırılabilir.

İş Kanunu’nun 117. maddesinde çocuk sahibi kadınlar için ek izinler de öngörülmüştür. Bu maddeye göre, temel ve ek izin sürelerinden bağımsız olarak, 14 yaşından küçük iki çocuğu olan kadınlara 2 takvim günü, üç veya daha fazla çocuğu olan ya da engelli çocuğu bulunan kadınlara 5 takvim günü süreyle ek izin verilir. Aynı zamanda çocuklarını tek başına büyüten babalar ile çocukları evlat edinmiş kişiler de bu ek izinden yararlanma hakkına sahiptir.

İş Kanunu’nun 133. maddesine göre, üretim ve işin normal akışını düzenlemek ve izinlerin doğru şekilde kaydının tutulmasını sağlamak amacıyla her yıl ocak ayı sonuna kadar yıllık izin çizelgeleri hazırlanabilir. 16 yaşından küçük çocuklarını tek başına büyüten ebeveyne veya vasiye, talepleri doğrultusunda uygun bir zamanda yıllık izin verilebilir.