tr
Bireysel girişimciler için gelir vergisi muafiyetleri: temel kriterler ve şartlar
Bireysel girişimciler için gelir vergisi muafiyetleri: temel kriterler ve şartlar
Bireysel girişimcilik faaliyeti ile uğraşan kişiler için vergi muafiyetleri, özellikle gelir vergisinden %75 oranında istisna, günümüzde geniş şekilde tartışılan ve sıkça sorulara yol açan konulardandır. Bu alanda uygulanan muafiyetler hem vergi yükünün azaltılması hem de girişimciliğin teşviki açısından büyük önem taşımaktadır. Konuyu uzman Farid Zalov değerlendiriyor.
Azerbaycan Cumhuriyeti Vergi Kanununun 102.1.30 ve 102.1.30-1 maddelerine göre, bireysel girişimcilerin gelir vergisinde %75 oranında muafiyet elde etmesi mümkün olabilir. Ancak bu muafiyetin uygulanması için belirli şartlar ve kriterler mevcuttur.
102.1.30-1 maddesine göre, muafiyet yalnız aşağıdaki durumlarda uygulanır:
Bireysel girişimcinin faaliyeti Vergi Kanununun 102.1.30-1 maddesinde belirtilen alanlardan birine uygun olmalıdır. Bu alanlara yazılım, tercüme, reklam, araştırma, eğitim, tasarım ve diğer profesyonel hizmetler dahildir;
Bu faaliyet kapsamında takvim yılı içerisinde elde edilen gelir (giderler dikkate alınmadan) 45.000 manatı geçmemelidir;
Eğer girişimci birden fazla faaliyetle uğraşıyorsa, muafiyet hakkının doğması için listede yer alan faaliyetlerden elde edilen gelirin toplam gelir içindeki payı en az %50 olmalıdır.
Bu şartlar sağlandığında, bireysel girişimcinin elde ettiği gelirin %75’i vergiden muaftır. Eğer gelir 45.000 manatı aşarsa veya faaliyet uygun değilse, bu maddeye göre muafiyet uygulanmaz.
Vergi Kanununun 102.1.30 maddesine göre ise, vergi mükellefi bu maddede öngörülen şartları karşılamadığında ve sonraki raporlama yılında mikro girişimcilik statüsünden başka bir girişimcilik kategorisine geçtiğinde, bireysel girişimcinin önceki 3 takvim yılında mikro girişimci olarak ödemiş olduğu gelir vergisinin %75’i kadar vergi indirimi sağlanarak yeni statüdeki gelir vergisi yükümlülüğünden düşülür. Başka bir ifadeyle, girişimci sonraki raporlama yılında artık mikro girişimci sayılmıyorsa, önceki 3 yılda mikro girişimci olarak ödediği gelir vergisinin %75’i gelecekteki vergi yükümlülüklerinden mahsup edilir.
Bu muafiyetin uygulanabilmesi için sonraki yılda aşağıdaki kriterlerden en az biri sağlanmalıdır:
Ortalama aylık çalışan sayısı 10’dan fazla olmalıdır;
veya
Yıllık gelir (ciro) 200.000 manatı aşmalıdır.
Bu durumda girişimci artık küçük veya orta ölçekli işletme statüsüne geçer ve bu geçiş muafiyetin temelini oluşturur.
Örnek 1:
• Yıl: 2024
• Çalışan sayısı: 5
• Ciro: 800.000 manat
Analiz: Ciro 200.000 manatı geçtiği için girişimci artık mikro değil, küçük ölçekli işletme sayılır.
Sonuç: %75 vergi muafiyetinden yararlanılabilir.
Örnek 2:
• Yıl: 2024
• Çalışan sayısı: 13
• Ciro: 170.000 manat
Analiz: Çalışan sayısı 10’dan fazla olduğu için girişimci mikro statüsünü kaybeder.
Sonuç: Muafiyet hakkı doğar.
Örnek 3:
• Yıl: 2024
• Çalışan sayısı: 5
• Ciro: 170.000 manat
Analiz: Ne çalışan sayısı ne de ciro gerekli sınırları aşmaktadır, bu nedenle girişimci mikro statüsünde kalır.
Sonuç: %75 vergi muafiyeti uygulanmaz.
Diyelim ki girişimci, Vergi Kanununun 102.1.30-1 maddesinde belirtilen alanlarda faaliyet göstermiyor ve yıllık ortalama 3 çalışanı da yok, sadece bireysel girişimci olarak faaliyet gösteriyor. Bu durumda %75 muafiyet hakkından yararlanabilir mi?
Böyle bir girişimci yalnızca şu durumda bu haktan yararlanabilir: sonraki yılda artık mikro girişimci sayılmaması gerekir. Yani çalışan sayısı 10’dan fazla olmalı veya yıllık cirosu 200.000 manatı aşmalıdır. Aksi halde muafiyet uygulanmaz.
Bireysel girişimcilik faaliyeti ile uğraşan kişiler için vergi muafiyetleri, özellikle gelir vergisinden %75 oranında istisna, günümüzde geniş şekilde tartışılan ve sıkça sorulara yol açan konulardandır. Bu alanda uygulanan muafiyetler hem vergi yükünün azaltılması hem de girişimciliğin teşviki açısından büyük önem taşımaktadır. Konuyu uzman Farid Zalov değerlendiriyor.
Azerbaycan Cumhuriyeti Vergi Kanununun 102.1.30 ve 102.1.30-1 maddelerine göre, bireysel girişimcilerin gelir vergisinde %75 oranında muafiyet elde etmesi mümkün olabilir. Ancak bu muafiyetin uygulanması için belirli şartlar ve kriterler mevcuttur.
102.1.30-1 maddesine göre, muafiyet yalnız aşağıdaki durumlarda uygulanır:
Bireysel girişimcinin faaliyeti Vergi Kanununun 102.1.30-1 maddesinde belirtilen alanlardan birine uygun olmalıdır. Bu alanlara yazılım, tercüme, reklam, araştırma, eğitim, tasarım ve diğer profesyonel hizmetler dahildir;
Bu faaliyet kapsamında takvim yılı içerisinde elde edilen gelir (giderler dikkate alınmadan) 45.000 manatı geçmemelidir;
Eğer girişimci birden fazla faaliyetle uğraşıyorsa, muafiyet hakkının doğması için listede yer alan faaliyetlerden elde edilen gelirin toplam gelir içindeki payı en az %50 olmalıdır.
Bu şartlar sağlandığında, bireysel girişimcinin elde ettiği gelirin %75’i vergiden muaftır. Eğer gelir 45.000 manatı aşarsa veya faaliyet uygun değilse, bu maddeye göre muafiyet uygulanmaz.
Vergi Kanununun 102.1.30 maddesine göre ise, vergi mükellefi bu maddede öngörülen şartları karşılamadığında ve sonraki raporlama yılında mikro girişimcilik statüsünden başka bir girişimcilik kategorisine geçtiğinde, bireysel girişimcinin önceki 3 takvim yılında mikro girişimci olarak ödemiş olduğu gelir vergisinin %75’i kadar vergi indirimi sağlanarak yeni statüdeki gelir vergisi yükümlülüğünden düşülür. Başka bir ifadeyle, girişimci sonraki raporlama yılında artık mikro girişimci sayılmıyorsa, önceki 3 yılda mikro girişimci olarak ödediği gelir vergisinin %75’i gelecekteki vergi yükümlülüklerinden mahsup edilir.
Bu muafiyetin uygulanabilmesi için sonraki yılda aşağıdaki kriterlerden en az biri sağlanmalıdır:
Ortalama aylık çalışan sayısı 10’dan fazla olmalıdır;
veya
Yıllık gelir (ciro) 200.000 manatı aşmalıdır.
Bu durumda girişimci artık küçük veya orta ölçekli işletme statüsüne geçer ve bu geçiş muafiyetin temelini oluşturur.
Örnek 1:
• Yıl: 2024
• Çalışan sayısı: 5
• Ciro: 800.000 manat
Analiz: Ciro 200.000 manatı geçtiği için girişimci artık mikro değil, küçük ölçekli işletme sayılır.
Sonuç: %75 vergi muafiyetinden yararlanılabilir.
Örnek 2:
• Yıl: 2024
• Çalışan sayısı: 13
• Ciro: 170.000 manat
Analiz: Çalışan sayısı 10’dan fazla olduğu için girişimci mikro statüsünü kaybeder.
Sonuç: Muafiyet hakkı doğar.
Örnek 3:
• Yıl: 2024
• Çalışan sayısı: 5
• Ciro: 170.000 manat
Analiz: Ne çalışan sayısı ne de ciro gerekli sınırları aşmaktadır, bu nedenle girişimci mikro statüsünde kalır.
Sonuç: %75 vergi muafiyeti uygulanmaz.
Diyelim ki girişimci, Vergi Kanununun 102.1.30-1 maddesinde belirtilen alanlarda faaliyet göstermiyor ve yıllık ortalama 3 çalışanı da yok, sadece bireysel girişimci olarak faaliyet gösteriyor. Bu durumda %75 muafiyet hakkından yararlanabilir mi?
Böyle bir girişimci yalnızca şu durumda bu haktan yararlanabilir: sonraki yılda artık mikro girişimci sayılmaması gerekir. Yani çalışan sayısı 10’dan fazla olmalı veya yıllık cirosu 200.000 manatı aşmalıdır. Aksi halde muafiyet uygulanmaz.