tr
az
en
ru
Karabağ’da çalışanların maaş ve izin ödemelerinin hesaplanması
Artık birkaç yıldır Karabağ ve Doğu Zengezur bölgelerinde büyük önem taşıyan ve geniş kapsamlı çalışmalar yürütülmektedir. Bu çalışmaların önemi ve kapsamı dikkate alınarak, çalışma mevzuatında da köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu değişikliklerden biri de söz konusu bölgelerde çalışan uzmanlara tanınan özel ayrıcalık ve imtiyazlardır. Konuyu uzman Emin Sattarov yorumluyor.
Mevzuat, öncelikle bu bölgelerde çalışan uzman kavramını açıkça tanımlamaktadır. Buna göre uzman; mesleki, orta uzmanlık veya yükseköğrenim diplomasına sahip olan, son 60 ay içinde en az 24 ay iş deneyimi bulunan ve işgalden kurtarılmış bölgelerde iş sözleşmesi kapsamında çalışan kişi olarak kabul edilmektedir.
Bu ayrıcalıkların uygulanabilmesi için üç temel şartın aynı anda mevcut olması gerekmektedir. Birincisi, işverenin söz konusu bölgelerde vergi kaydının bulunmasıdır. İkincisi, uzmanın iş yerinin bu bölgelerde bulunmasıdır. Üçüncüsü ise uzmanın bu bölgelerde ikamet etmesi, yani ikamet adresi veya bulunduğu yer üzere kayıtlı olmasıdır. Bu şartlardan herhangi birinin ihlal edilmesi durumunda ayrıcalıkların uygulanması durdurulur.
Şimdi ise en önemli konuya, bu uzmanlara sağlanan ayrıcalıklara bakalım. Bunlardan en önemlisi ek izin hakkıdır. İş Kanunu'nun 118-1. maddesine göre, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin işgalden kurtarılmış bölgelerinde çalışan uzmanlara, bu Kanun'un 21-1. maddesi dikkate alınmak suretiyle, temel ve ek izin sürelerinden bağımsız olarak 5 takvim günü ek izin verilmektedir.
Görüldüğü üzere, mevzuata göre işgalden kurtarılmış bölgelerde çalışan uzmanlara, temel ve ek izin sürelerinden bağımsız olarak ayrıca 5 takvim günü izin verilmektedir. Yani bu uzmanlar dinlenme hakkı açısından ek bir avantaja sahiptir.
İkinci önemli ayrıcalık ise maaşla ilgilidir. Bakanlar Kurulu'nun 22 Ağustos 2002 tarihli kararının 9-1. maddesine göre, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin işgalden kurtarılmış bölgelerinde çalışan uzmanların tarife (görev) maaşlarına uygulanan artış katsayısının asgari miktarı 1,2 olarak belirlenmiştir.
Basit bir ifadeyle, bu kişilere normal şartlarda belirlenen tutardan daha yüksek maaş ödenmektedir.
Söz konusu Kararın 9-2. maddesinde ise 9-1. maddede öngörülen artış katsayılarının özel sektörde faaliyet gösteren işverenler tarafından gönüllü olarak; toplu iş sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinin bulunmadığı durumlarda ise iş sözleşmesinde öngörülmek suretiyle uygulanabileceği belirtilmektedir.
Başka bir ifadeyle, kamu sektörü için bu artışın uygulanması zorunludur. Özel sektörde faaliyet gösteren işverenler ise bu katsayıyı gönüllü olarak, toplu iş sözleşmesinde; toplu iş sözleşmesi bulunmadığında ise iş sözleşmesinde belirtmek suretiyle uygulayabilirler.
Ayrıca özellikle vurgulamak isterim ki mevzuat, bu uzmanlara sağlanan ayrıcalık, imtiyaz ve ek güvenceleri ayrımcılık olarak değerlendirmemektedir. Yani bu tür ek desteğin sağlanması tamamen yasaldır ve hiç kimsenin haklarının ihlal edildiği anlamına gelmez.
Şimdi ise uygulamada sıkça karşılaşılan bir noktaya değinmek istiyorum. Bu konuda İK uzmanları ve muhasebeciler sıklıkla hata yapmaktadır.
Yanlış yaklaşım: Muhasebeci, çalışanın iş yerinin Füzuli'de bulunduğunu ve işverenin de burada vergi kaydının olduğunu görür. Bunu yeterli kabul ederek çalışanın maaşına hemen 1,2 katsayısını uygular ve 5 günlük ek izin hesaplar. Oysa söz konusu çalışan Bakü'de yaşamaktadır ve işgalden kurtarılmış bölgede kayıtlı değildir.
Doğru yaklaşım: Yukarıda belirtilen üç şartın aynı anda mevcut olması gerekmektedir. Yani yalnızca iş yerinin ve işverenin vergi kaydının bu bölgelerde bulunması yeterli değildir. Çalışanın da bu bölgede ikamet etmesi (ikamet adresi veya bulunduğu yer üzere kayıtlı olması) gerekmektedir. Bu şartlardan biri eksik olduğunda ne katsayı ne de ek izin uygulanabilir. Aksi takdirde hem hesaplamalar yanlış yapılır hem de daha sonra denetimler sırasında ciddi sorunlar ortaya çıkabilir.
Sonuç olarak şunu söyleyebilirim ki bugün Karabağ'a ve Doğu Zengezur'a çalışmak için gitmek yalnızca vatanseverlik görevi değil, aynı zamanda devlet tarafından somut olarak desteklenen bir tercihtir. Ancak bu ayrıcalıkların doğru şekilde uygulanabilmesi için mevzuatın tüm şartlarına dikkat edilmesi gerekmektedir.
Artık birkaç yıldır Karabağ ve Doğu Zengezur bölgelerinde büyük önem taşıyan ve geniş kapsamlı çalışmalar yürütülmektedir. Bu çalışmaların önemi ve kapsamı dikkate alınarak, çalışma mevzuatında da köklü değişiklikler yapılmıştır. Bu değişikliklerden biri de söz konusu bölgelerde çalışan uzmanlara tanınan özel ayrıcalık ve imtiyazlardır. Konuyu uzman Emin Sattarov yorumluyor.
Mevzuat, öncelikle bu bölgelerde çalışan uzman kavramını açıkça tanımlamaktadır. Buna göre uzman; mesleki, orta uzmanlık veya yükseköğrenim diplomasına sahip olan, son 60 ay içinde en az 24 ay iş deneyimi bulunan ve işgalden kurtarılmış bölgelerde iş sözleşmesi kapsamında çalışan kişi olarak kabul edilmektedir.
Bu ayrıcalıkların uygulanabilmesi için üç temel şartın aynı anda mevcut olması gerekmektedir. Birincisi, işverenin söz konusu bölgelerde vergi kaydının bulunmasıdır. İkincisi, uzmanın iş yerinin bu bölgelerde bulunmasıdır. Üçüncüsü ise uzmanın bu bölgelerde ikamet etmesi, yani ikamet adresi veya bulunduğu yer üzere kayıtlı olmasıdır. Bu şartlardan herhangi birinin ihlal edilmesi durumunda ayrıcalıkların uygulanması durdurulur.
Şimdi ise en önemli konuya, bu uzmanlara sağlanan ayrıcalıklara bakalım. Bunlardan en önemlisi ek izin hakkıdır. İş Kanunu'nun 118-1. maddesine göre, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin işgalden kurtarılmış bölgelerinde çalışan uzmanlara, bu Kanun'un 21-1. maddesi dikkate alınmak suretiyle, temel ve ek izin sürelerinden bağımsız olarak 5 takvim günü ek izin verilmektedir.
Görüldüğü üzere, mevzuata göre işgalden kurtarılmış bölgelerde çalışan uzmanlara, temel ve ek izin sürelerinden bağımsız olarak ayrıca 5 takvim günü izin verilmektedir. Yani bu uzmanlar dinlenme hakkı açısından ek bir avantaja sahiptir.
İkinci önemli ayrıcalık ise maaşla ilgilidir. Bakanlar Kurulu'nun 22 Ağustos 2002 tarihli kararının 9-1. maddesine göre, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin işgalden kurtarılmış bölgelerinde çalışan uzmanların tarife (görev) maaşlarına uygulanan artış katsayısının asgari miktarı 1,2 olarak belirlenmiştir.
Basit bir ifadeyle, bu kişilere normal şartlarda belirlenen tutardan daha yüksek maaş ödenmektedir.
Söz konusu Kararın 9-2. maddesinde ise 9-1. maddede öngörülen artış katsayılarının özel sektörde faaliyet gösteren işverenler tarafından gönüllü olarak; toplu iş sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinin bulunmadığı durumlarda ise iş sözleşmesinde öngörülmek suretiyle uygulanabileceği belirtilmektedir.
Başka bir ifadeyle, kamu sektörü için bu artışın uygulanması zorunludur. Özel sektörde faaliyet gösteren işverenler ise bu katsayıyı gönüllü olarak, toplu iş sözleşmesinde; toplu iş sözleşmesi bulunmadığında ise iş sözleşmesinde belirtmek suretiyle uygulayabilirler.
Ayrıca özellikle vurgulamak isterim ki mevzuat, bu uzmanlara sağlanan ayrıcalık, imtiyaz ve ek güvenceleri ayrımcılık olarak değerlendirmemektedir. Yani bu tür ek desteğin sağlanması tamamen yasaldır ve hiç kimsenin haklarının ihlal edildiği anlamına gelmez.
Şimdi ise uygulamada sıkça karşılaşılan bir noktaya değinmek istiyorum. Bu konuda İK uzmanları ve muhasebeciler sıklıkla hata yapmaktadır.
Yanlış yaklaşım: Muhasebeci, çalışanın iş yerinin Füzuli'de bulunduğunu ve işverenin de burada vergi kaydının olduğunu görür. Bunu yeterli kabul ederek çalışanın maaşına hemen 1,2 katsayısını uygular ve 5 günlük ek izin hesaplar. Oysa söz konusu çalışan Bakü'de yaşamaktadır ve işgalden kurtarılmış bölgede kayıtlı değildir.
Doğru yaklaşım: Yukarıda belirtilen üç şartın aynı anda mevcut olması gerekmektedir. Yani yalnızca iş yerinin ve işverenin vergi kaydının bu bölgelerde bulunması yeterli değildir. Çalışanın da bu bölgede ikamet etmesi (ikamet adresi veya bulunduğu yer üzere kayıtlı olması) gerekmektedir. Bu şartlardan biri eksik olduğunda ne katsayı ne de ek izin uygulanabilir. Aksi takdirde hem hesaplamalar yanlış yapılır hem de daha sonra denetimler sırasında ciddi sorunlar ortaya çıkabilir.
Sonuç olarak şunu söyleyebilirim ki bugün Karabağ'a ve Doğu Zengezur'a çalışmak için gitmek yalnızca vatanseverlik görevi değil, aynı zamanda devlet tarafından somut olarak desteklenen bir tercihtir. Ancak bu ayrıcalıkların doğru şekilde uygulanabilmesi için mevzuatın tüm şartlarına dikkat edilmesi gerekmektedir.