tr
Çalışanın kullanılmamış yıllık izin ücreti farklı bir şekilde hesaplanacaktır — ÖRNEKLER
Çalışanın kullanılmamış yıllık izin ücreti farklı bir şekilde hesaplanacaktır — ÖRNEKLER
Azerbaycan Cumhuriyeti İnsan Hakları üzrə Müvəkkili (Ombudsman), Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi’ne başvurarak Azerbaycan Cumhuriyeti Emek Mecellesi’nin 144. maddesinin 2 ve 3. fıkralarının Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası’nın 25. maddesinin I, III, IV ve V fıkralarına, 37. maddesinin I ve II fıkralarına, 71. maddesinin I, II, V ve VI fıkralarına ve 149. maddesinin I ve III fıkralarına uygunluğunun incelenmesini talep etmiştir. Yeni kararı uzman Ramin Hacıyev değerlendirmiştir.
Başvuruda belirtildiğine göre, Emek Mecellesi’nin 144. maddesinin 2. fıkrasına göre iş sözleşmesi hangi sebep ve gerekçeyle sona ererse ersin, çalışana işten ayrıldığı güne kadar kullanmadığı tüm çalışma yıllarına ait esas yıllık izinler için herhangi bir şart veya sınırlama olmaksızın parasal tazminat ödenmelidir. Ancak aynı maddenin 3. fıkrasına göre iş ilişkisine son verilirken, bu Kanunun 115 ve 116. maddelerinde öngörülen ek izinler ile eğitim, yaratıcılık ve sosyal izinler için parasal tazminat ödenmez.
Başvuru sahibinin kanaatine göre, iş sözleşmesi sona erdirilirken çalışanların fiilen çalışarak hak kazandıkları, 115 ve 116. maddelerde öngörülen (çalışma koşulları, işlevin niteliği ve kıdem esaslı) ek izinler için parasal tazminat ödenmesinin 144. maddenin 3. fıkrası ile sınırlandırılması, Anayasa’daki eşitlik ilkesine ve normatif hukuk kurallarının hak ve adalete dayanması gerektiği yönündeki ilkelere aykırıdır ve Anayasa’nın 37. maddesiyle güvence altına alınan dinlenme hakkını ihlal etmektedir.
Hâlihazırda Emek Mecellesi’nde öngörülen ek izinler şunlardır:
– çalışma koşulları ve işlevin özelliklerine göre ek izin (madde 115);
– kıdeme göre ek izin (madde 116);
– çocuklu kadınlara verilen ek izin (madde 117);
– Azerbaycan Cumhuriyeti’nin işgalden kurtarılan bölgelerinde çalışan uzmanlara verilen ek izin (madde 118-1).
Anayasa Mahkemesi Plenumu, Ombudsman’ın başvurusunu, mahkemelerin ve ilgili kurumların uzman görüşlerini, bilirkişi raporlarını ve dava materyallerini inceleyip müzakere ederek şu kararı vermiştir:
Emek Mecellesi’nin 144. maddesinin 3. fıkrasında yer alan “bu Kanunun 115–117 ve 118-1. maddelerinde öngörülen ek izinler için tazminat ödenmemesi” hükmü; eşitlik ve normatif hukuk kurallarının adalete dayanması ilkelerine aykırı olduğu ve ücretli yıllık izin hakkını orantısız şekilde sınırladığı gerekçesiyle Anayasa’nın 25. maddesinin I ve III fıkralarına, 71. maddesinin II fıkrasına ve 149. maddesinin I fıkrasına aykırı bulunmuş ve uygulanması durdurulmuştur.
Plenum kararının gerekçeli kısmında ortaya konulan hukuki görüşler doğrultusunda, işten ayrıldığı güne kadar çalışanın kullanmadığı 115–117 ve 118-1. maddelerde belirtilen ek izinler için tazminat ödenmesini sağlamak amacıyla Emek Mecellesi’nin 144. maddesinin 2 ve 3. fıkraları Anayasa’nın 25 (I, III), 71 (II) ve 149 (I) maddelerine uygun hâle getirilmelidir.
Yasal düzenleme yapılıncaya kadar, Anayasa’nın 25 ve 149. maddeleri dikkate alınarak mevcut eşitsizliğin giderilmesi amacıyla, iş sözleşmesi sona erdirilirken çalışana tüm çalışma yıllarına ait kullanmadığı 115–117 ve 118-1. maddelerde belirtilen ek izinler için, esas yıllık izin için belirlenen usul ve tutar üzerinden hesaplanan tazminat ödenmesi sağlanmalıdır.
Bu karar, yürürlüğe girdiği tarihten sonra iş sözleşmesinin sona erdirilmesiyle ilgili doğan ilişkilere ve hâlen mahkemelerde görülmekte olan ilgili davalara uygulanır. Karar, yayımlandığı tarih olan 18 Şubat 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Örnek 1: 22.02.2025 tarihinde muhasebeci olarak işe başlayan çalışan, 22.02.2026 tarihinde işten ayrılmaktadır. 30 gün esas izin ve 4 gün kıdeme bağlı ek izin olmak üzere toplam 34 gün kullanılmamış izin hakkı vardır. Karar gereği 34 günün tamamı için tazminat ödenir.
Örnek 2: 25.02.2025 tarihinde mühendis olarak işe başlayan çalışan, 25.02.2026 tarihinde işten ayrılmaktadır. 30 gün esas izin, 6 gün çalışma koşullarına bağlı ek izin ve 2 gün kıdeme bağlı ek izin olmak üzere toplam 38 gün için tazminat ödenir.
Örnek 3: 05.10.2025 tarihinde şoför olarak işe başlayan çalışan, 02.03.2026 tarihinde işten ayrılmaktadır. 8,5 gün esas izin ve 2 gün kıdeme bağlı ek izin olmak üzere toplam 10,5 gün için tazminat ödenir.
Örnek 4: 25.02.2025 tarihinde mühendis olarak işe başlayan çalışan, 25.02.2026 tarihinde işten ayrılmaktadır. 30 gün esas izin, 6 gün çalışma koşullarına bağlı ek izin ve 5 gün işgalden kurtarılan bölgelerde çalışma nedeniyle verilen ek izin olmak üzere toplam 41 gün için tazminat ödenir.
Azerbaycan Cumhuriyeti İnsan Hakları üzrə Müvəkkili (Ombudsman), Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi’ne başvurarak Azerbaycan Cumhuriyeti Emek Mecellesi’nin 144. maddesinin 2 ve 3. fıkralarının Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası’nın 25. maddesinin I, III, IV ve V fıkralarına, 37. maddesinin I ve II fıkralarına, 71. maddesinin I, II, V ve VI fıkralarına ve 149. maddesinin I ve III fıkralarına uygunluğunun incelenmesini talep etmiştir. Yeni kararı uzman Ramin Hacıyev değerlendirmiştir.
Başvuruda belirtildiğine göre, Emek Mecellesi’nin 144. maddesinin 2. fıkrasına göre iş sözleşmesi hangi sebep ve gerekçeyle sona ererse ersin, çalışana işten ayrıldığı güne kadar kullanmadığı tüm çalışma yıllarına ait esas yıllık izinler için herhangi bir şart veya sınırlama olmaksızın parasal tazminat ödenmelidir. Ancak aynı maddenin 3. fıkrasına göre iş ilişkisine son verilirken, bu Kanunun 115 ve 116. maddelerinde öngörülen ek izinler ile eğitim, yaratıcılık ve sosyal izinler için parasal tazminat ödenmez.
Başvuru sahibinin kanaatine göre, iş sözleşmesi sona erdirilirken çalışanların fiilen çalışarak hak kazandıkları, 115 ve 116. maddelerde öngörülen (çalışma koşulları, işlevin niteliği ve kıdem esaslı) ek izinler için parasal tazminat ödenmesinin 144. maddenin 3. fıkrası ile sınırlandırılması, Anayasa’daki eşitlik ilkesine ve normatif hukuk kurallarının hak ve adalete dayanması gerektiği yönündeki ilkelere aykırıdır ve Anayasa’nın 37. maddesiyle güvence altına alınan dinlenme hakkını ihlal etmektedir.
Hâlihazırda Emek Mecellesi’nde öngörülen ek izinler şunlardır:
– çalışma koşulları ve işlevin özelliklerine göre ek izin (madde 115);
– kıdeme göre ek izin (madde 116);
– çocuklu kadınlara verilen ek izin (madde 117);
– Azerbaycan Cumhuriyeti’nin işgalden kurtarılan bölgelerinde çalışan uzmanlara verilen ek izin (madde 118-1).
Anayasa Mahkemesi Plenumu, Ombudsman’ın başvurusunu, mahkemelerin ve ilgili kurumların uzman görüşlerini, bilirkişi raporlarını ve dava materyallerini inceleyip müzakere ederek şu kararı vermiştir:
Emek Mecellesi’nin 144. maddesinin 3. fıkrasında yer alan “bu Kanunun 115–117 ve 118-1. maddelerinde öngörülen ek izinler için tazminat ödenmemesi” hükmü; eşitlik ve normatif hukuk kurallarının adalete dayanması ilkelerine aykırı olduğu ve ücretli yıllık izin hakkını orantısız şekilde sınırladığı gerekçesiyle Anayasa’nın 25. maddesinin I ve III fıkralarına, 71. maddesinin II fıkrasına ve 149. maddesinin I fıkrasına aykırı bulunmuş ve uygulanması durdurulmuştur.
Plenum kararının gerekçeli kısmında ortaya konulan hukuki görüşler doğrultusunda, işten ayrıldığı güne kadar çalışanın kullanmadığı 115–117 ve 118-1. maddelerde belirtilen ek izinler için tazminat ödenmesini sağlamak amacıyla Emek Mecellesi’nin 144. maddesinin 2 ve 3. fıkraları Anayasa’nın 25 (I, III), 71 (II) ve 149 (I) maddelerine uygun hâle getirilmelidir.
Yasal düzenleme yapılıncaya kadar, Anayasa’nın 25 ve 149. maddeleri dikkate alınarak mevcut eşitsizliğin giderilmesi amacıyla, iş sözleşmesi sona erdirilirken çalışana tüm çalışma yıllarına ait kullanmadığı 115–117 ve 118-1. maddelerde belirtilen ek izinler için, esas yıllık izin için belirlenen usul ve tutar üzerinden hesaplanan tazminat ödenmesi sağlanmalıdır.
Bu karar, yürürlüğe girdiği tarihten sonra iş sözleşmesinin sona erdirilmesiyle ilgili doğan ilişkilere ve hâlen mahkemelerde görülmekte olan ilgili davalara uygulanır. Karar, yayımlandığı tarih olan 18 Şubat 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Örnek 1: 22.02.2025 tarihinde muhasebeci olarak işe başlayan çalışan, 22.02.2026 tarihinde işten ayrılmaktadır. 30 gün esas izin ve 4 gün kıdeme bağlı ek izin olmak üzere toplam 34 gün kullanılmamış izin hakkı vardır. Karar gereği 34 günün tamamı için tazminat ödenir.
Örnek 2: 25.02.2025 tarihinde mühendis olarak işe başlayan çalışan, 25.02.2026 tarihinde işten ayrılmaktadır. 30 gün esas izin, 6 gün çalışma koşullarına bağlı ek izin ve 2 gün kıdeme bağlı ek izin olmak üzere toplam 38 gün için tazminat ödenir.
Örnek 3: 05.10.2025 tarihinde şoför olarak işe başlayan çalışan, 02.03.2026 tarihinde işten ayrılmaktadır. 8,5 gün esas izin ve 2 gün kıdeme bağlı ek izin olmak üzere toplam 10,5 gün için tazminat ödenir.
Örnek 4: 25.02.2025 tarihinde mühendis olarak işe başlayan çalışan, 25.02.2026 tarihinde işten ayrılmaktadır. 30 gün esas izin, 6 gün çalışma koşullarına bağlı ek izin ve 5 gün işgalden kurtarılan bölgelerde çalışma nedeniyle verilen ek izin olmak üzere toplam 41 gün için tazminat ödenir.