tr
Uzaktan çalışma hangi çalışanlara uygulanacak? — ÖRNEKLER
Uzaktan çalışma hangi çalışanlara uygulanacak? — ÖRNEKLER
Son dönemlerde hem ülkemizde hem de yabancı ülkelerde uzaktan (distant) çalışma sistemine geçiş gündeme gelmiştir. Özellikle COVID-19 pandemisi döneminde çoğu işveren çalışanların evden çalışabilmesi için gerekli şartları oluşturmuştur. İş Kanunu’nda onaylanan son değişikliklerden önce de bazı işverenler uzaktan çalışma sistemini uyguluyordu. Ancak o zamana kadar İş Kanunu’nda uzaktan çalışma düzenini doğrudan düzenleyen ayrı bir hüküm bulunmuyordu. Bu nedenle öncelikle İş Kanunu’nun 3. maddesine eklenen kavramı sunalım:
9-2. Uzaktan (distant) çalışma — iş fonksiyonunun uzaktan yerine getirilmesine imkân sağlayan araçlar (elektronik, yazılım-teknik, telekomünikasyon araçları vb.) kullanılarak, işletme dışında veya gerçek kişi olan işveren tarafından oluşturulan iş yerlerinden farklı bir yerde (işlerin görülmesi veya hizmetlerin sunulması için uygun başka bir yerde) yerine getirilmesidir.
Maddenin daha iyi anlaşılması için kavramı bölümlere ayırarak temel noktalara dikkat edelim.
İlk dikkat edilmesi gereken nokta, çalışanın iş fonksiyonunun uzaktan yerine getirilmesine imkân sağlayan araçlar aracılığıyla yapılmasının mümkün olmasıdır.
Örnek 1. İşveren, kaynakçı olarak çalışan bir işçiye uzaktan çalışma sistemi uygulayamaz. Çünkü bu çalışan iş fonksiyonunu yalnızca üretim alanında, yani iş yerinde yerine getirebilir.
Örnek 2. İşveren, bilgi teknolojileri uzmanı olan bir çalışanın iş sözleşmesinde değişiklik yaparak onun uzaktan çalışma sisteminde çalışmasını belirleyebilir. Çünkü bu görevdeki iş fonksiyonu elektronik, yazılım-teknik ve telekomünikasyon araçları aracılığıyla uzaktan yerine getirilebilir.
Örnek 3. İşveren, muhasebeci olarak çalışan bir işçinin iş sözleşmesinde uzaktan çalışma sistemi ile ilgili değişiklik yapar. Yapılan değişikliğe göre beş günlük çalışma sisteminde çalışan işçi haftanın salı ve cuma günleri işverenin iş adresinde, haftanın diğer günlerinde ise evden uzaktan çalışma sisteminde çalışır.
İkinci temel nokta ise çalışanın iş fonksiyonunu yerine getirdiği mekân ile ilgilidir. Maddede belirtildiğine göre iş fonksiyonu işletme dışında veya gerçek kişi olan işveren tarafından oluşturulan iş yerlerinden farklı bir yerde, yani işlerin yapılması (hizmetlerin sunulması) için uygun başka bir yerde yerine getirilmelidir.
Örnek 4. İnsan kaynakları uzmanı olarak çalışan bir kişi, evinde iş fonksiyonunu yerine getirerek ƏMAS alt sistemi üzerinden iş sözleşmeleri ile ilgili faaliyetler yürütür. Bu durumda uzaktan çalışan işçinin iş yeri onun ikamet adresi olarak kabul edilir.
Aynı zamanda çalışanın uzaktan çalışma sisteminde iş fonksiyonunu evinden değil, başka bir adresten yerine getirmesi de mümkündür.
Örnek 5. Bir eğitim merkezinde eğitmen olarak çalışan bir kişi, ortak çalışma (co-working) formatında faaliyet gösteren bir merkezde o merkezin müşterilerine eğitimler verir. Bu durumda çalışanın iş adresi ne Eğitim Merkezi ne de ikamet adresidir; bu adres başka bir yer, yani ortak çalışma alanı olarak kabul edilir.
Peki uzaktan çalışma sisteminde çalışan bir işçi için hangi şartlar belirlenebilir? İş Kanunu’nun 55. maddesine eklenen ikinci fıkraya göre, iş fonksiyonlarının uzaktan çalışma şeklinde yerine getirilmesi ile ilgili çalışma koşullarının ek şartları tarafların karşılıklı anlaşması ile iş sözleşmesinde belirlenir.
Son dönemlerde hem ülkemizde hem de yabancı ülkelerde uzaktan (distant) çalışma sistemine geçiş gündeme gelmiştir. Özellikle COVID-19 pandemisi döneminde çoğu işveren çalışanların evden çalışabilmesi için gerekli şartları oluşturmuştur. İş Kanunu’nda onaylanan son değişikliklerden önce de bazı işverenler uzaktan çalışma sistemini uyguluyordu. Ancak o zamana kadar İş Kanunu’nda uzaktan çalışma düzenini doğrudan düzenleyen ayrı bir hüküm bulunmuyordu. Bu nedenle öncelikle İş Kanunu’nun 3. maddesine eklenen kavramı sunalım:
9-2. Uzaktan (distant) çalışma — iş fonksiyonunun uzaktan yerine getirilmesine imkân sağlayan araçlar (elektronik, yazılım-teknik, telekomünikasyon araçları vb.) kullanılarak, işletme dışında veya gerçek kişi olan işveren tarafından oluşturulan iş yerlerinden farklı bir yerde (işlerin görülmesi veya hizmetlerin sunulması için uygun başka bir yerde) yerine getirilmesidir.
Maddenin daha iyi anlaşılması için kavramı bölümlere ayırarak temel noktalara dikkat edelim.
İlk dikkat edilmesi gereken nokta, çalışanın iş fonksiyonunun uzaktan yerine getirilmesine imkân sağlayan araçlar aracılığıyla yapılmasının mümkün olmasıdır.
Örnek 1. İşveren, kaynakçı olarak çalışan bir işçiye uzaktan çalışma sistemi uygulayamaz. Çünkü bu çalışan iş fonksiyonunu yalnızca üretim alanında, yani iş yerinde yerine getirebilir.
Örnek 2. İşveren, bilgi teknolojileri uzmanı olan bir çalışanın iş sözleşmesinde değişiklik yaparak onun uzaktan çalışma sisteminde çalışmasını belirleyebilir. Çünkü bu görevdeki iş fonksiyonu elektronik, yazılım-teknik ve telekomünikasyon araçları aracılığıyla uzaktan yerine getirilebilir.
Örnek 3. İşveren, muhasebeci olarak çalışan bir işçinin iş sözleşmesinde uzaktan çalışma sistemi ile ilgili değişiklik yapar. Yapılan değişikliğe göre beş günlük çalışma sisteminde çalışan işçi haftanın salı ve cuma günleri işverenin iş adresinde, haftanın diğer günlerinde ise evden uzaktan çalışma sisteminde çalışır.
İkinci temel nokta ise çalışanın iş fonksiyonunu yerine getirdiği mekân ile ilgilidir. Maddede belirtildiğine göre iş fonksiyonu işletme dışında veya gerçek kişi olan işveren tarafından oluşturulan iş yerlerinden farklı bir yerde, yani işlerin yapılması (hizmetlerin sunulması) için uygun başka bir yerde yerine getirilmelidir.
Örnek 4. İnsan kaynakları uzmanı olarak çalışan bir kişi, evinde iş fonksiyonunu yerine getirerek ƏMAS alt sistemi üzerinden iş sözleşmeleri ile ilgili faaliyetler yürütür. Bu durumda uzaktan çalışan işçinin iş yeri onun ikamet adresi olarak kabul edilir.
Aynı zamanda çalışanın uzaktan çalışma sisteminde iş fonksiyonunu evinden değil, başka bir adresten yerine getirmesi de mümkündür.
Örnek 5. Bir eğitim merkezinde eğitmen olarak çalışan bir kişi, ortak çalışma (co-working) formatında faaliyet gösteren bir merkezde o merkezin müşterilerine eğitimler verir. Bu durumda çalışanın iş adresi ne Eğitim Merkezi ne de ikamet adresidir; bu adres başka bir yer, yani ortak çalışma alanı olarak kabul edilir.
Peki uzaktan çalışma sisteminde çalışan bir işçi için hangi şartlar belirlenebilir? İş Kanunu’nun 55. maddesine eklenen ikinci fıkraya göre, iş fonksiyonlarının uzaktan çalışma şeklinde yerine getirilmesi ile ilgili çalışma koşullarının ek şartları tarafların karşılıklı anlaşması ile iş sözleşmesinde belirlenir.