tr
Yurt dışından elde edilen gelirler için vergi mükellefiyeti ve vergi yükümlülükleri nasıl belirlenir?
Yurt dışından elde edilen gelirler için vergi mükellefiyeti ve vergi yükümlülükleri nasıl belirlenir?
Bilgilerinize sunarız ki, Vergi Kanunu'nun 97.1. maddesine göre yerleşik bir vergi mükellefinin geliri, Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde ve dışında elde ettiği gelirlerin tamamını kapsar.
Başvurunuzda belirtilen faaliyet girişimcilik faaliyeti olarak kabul edilmektedir. Vergi Kanunu'nun 33.4. maddesine göre, tüzel kişilik kurmaksızın girişimcilik faaliyeti yürüten gerçek kişi, faaliyete başlamadan önce vergi dairesine başvurarak vergi kaydına alınmalı (VÖEN edinmeli) ve elde ettiği gelir üzerinden vergilerini devlet bütçesine ödemelidir.
Vergi kaydı, “Gerçek Kişinin Vergi Kaydı Başvurusu”nun vergi organına sunulmasıyla gerçekleştirilir. Kayıt işlemi ücretsizdir. Kayıt, ASAN Hizmet merkezlerinde, bu merkezlerin bulunmadığı şehir ve ilçelerde ise vergi mükellefi hizmet merkezlerinde yapılmaktadır.
Vergi yükümlülükleri, kayıt sırasında seçilen vergilendirme sistemine ve vergilendirme konularına bağlı olarak basitleştirilmiş vergi, gelir vergisi ve KDV’den oluşabilir.
Gerçek kişi basitleştirilmiş vergilendirme sistemini seçtiği takdirde, ticari faaliyetlerden elde edilen gelirler (brüt hasılat) üzerinden giderler düşülmeksizin %2 oranında basitleştirilmiş vergi hesaplanarak devlet bütçesine ödenir.
Bununla birlikte, çeyrek dönem içerisinde elektronik fatura düzenlenmesi gereken işlemlerin hacmi (fatura/invoice esasına göre yerleşik olmayan tüzel kişilere ve girişimci gerçek kişilere sunulan hizmet ve yapılan işlerin bedeli dâhil olmak üzere), hizmet sunumu ve işlerin görülmesiyle ilgili toplam işlemlerin hacminin (faaliyet dışı gelirler hariç) %30’unu aşmadığı sürece basitleştirilmiş vergi mükellefi olma hakkı korunur.
Faaliyet gelir vergisi mükellefi olarak yürütüldüğünde, gelir elde etmek amacıyla yapılan giderler düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden %20 oranında gelir vergisi hesaplanır ve ödenir.
Ayrıca, Vergi Kanunu’nun 102.1.30. maddesine göre ilgili yıl içinde aylık ortalama çalışan sayısı en az 3 olan ve zorunlu devlet sosyal sigorta prim borcu bulunmayan mikro girişimcilik öznesi bireysel girişimcilerin girişimcilik faaliyetlerinden elde ettikleri gelirin %75’i için vergi indirimi uygulanmaktadır. Ortalama çalışan sayısı, takvim yılı boyunca çalışan sayılarının toplamının 12’ye bölünmesiyle belirlenir.
Bununla birlikte, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren Vergi Kanunu’nun 102.1.30-1. maddesinde belirtilen faaliyet türleriyle uğraşan gerçek kişilerin bu faaliyetlerden bir takvim yılı içerisinde elde ettikleri gelirlerin (giderler dikkate alınmaksızın) 45.000 manata kadar olan kısmının %75’i gelir vergisinden muaftır.
Herhangi bir işlemden doğan vergi yükümlülüklerinin belirlenmesi, doğrudan ilgili işlemlere ait belgeler, işlemin niteliği ve mükellefin faaliyet alanına bağlı olduğundan, vergilendirme konusunda ayrıntılı bilgi almak amacıyla işlemlerin ayrıntılı açıklaması, ilgili belgeler ve faaliyet hakkında kapsamlı bilgilerle birlikte kayıtlı olunan vergi dairesine başvurulması tavsiye olunur.
Dayanak: Vergi Kanunu’nun 33.4, 102.1.30, 102.1.30-1 ve 220. maddeleri.
Bilgilerinize sunarız ki, Vergi Kanunu'nun 97.1. maddesine göre yerleşik bir vergi mükellefinin geliri, Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde ve dışında elde ettiği gelirlerin tamamını kapsar.
Başvurunuzda belirtilen faaliyet girişimcilik faaliyeti olarak kabul edilmektedir. Vergi Kanunu'nun 33.4. maddesine göre, tüzel kişilik kurmaksızın girişimcilik faaliyeti yürüten gerçek kişi, faaliyete başlamadan önce vergi dairesine başvurarak vergi kaydına alınmalı (VÖEN edinmeli) ve elde ettiği gelir üzerinden vergilerini devlet bütçesine ödemelidir.
Vergi kaydı, “Gerçek Kişinin Vergi Kaydı Başvurusu”nun vergi organına sunulmasıyla gerçekleştirilir. Kayıt işlemi ücretsizdir. Kayıt, ASAN Hizmet merkezlerinde, bu merkezlerin bulunmadığı şehir ve ilçelerde ise vergi mükellefi hizmet merkezlerinde yapılmaktadır.
Vergi yükümlülükleri, kayıt sırasında seçilen vergilendirme sistemine ve vergilendirme konularına bağlı olarak basitleştirilmiş vergi, gelir vergisi ve KDV’den oluşabilir.
Gerçek kişi basitleştirilmiş vergilendirme sistemini seçtiği takdirde, ticari faaliyetlerden elde edilen gelirler (brüt hasılat) üzerinden giderler düşülmeksizin %2 oranında basitleştirilmiş vergi hesaplanarak devlet bütçesine ödenir.
Bununla birlikte, çeyrek dönem içerisinde elektronik fatura düzenlenmesi gereken işlemlerin hacmi (fatura/invoice esasına göre yerleşik olmayan tüzel kişilere ve girişimci gerçek kişilere sunulan hizmet ve yapılan işlerin bedeli dâhil olmak üzere), hizmet sunumu ve işlerin görülmesiyle ilgili toplam işlemlerin hacminin (faaliyet dışı gelirler hariç) %30’unu aşmadığı sürece basitleştirilmiş vergi mükellefi olma hakkı korunur.
Faaliyet gelir vergisi mükellefi olarak yürütüldüğünde, gelir elde etmek amacıyla yapılan giderler düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden %20 oranında gelir vergisi hesaplanır ve ödenir.
Ayrıca, Vergi Kanunu’nun 102.1.30. maddesine göre ilgili yıl içinde aylık ortalama çalışan sayısı en az 3 olan ve zorunlu devlet sosyal sigorta prim borcu bulunmayan mikro girişimcilik öznesi bireysel girişimcilerin girişimcilik faaliyetlerinden elde ettikleri gelirin %75’i için vergi indirimi uygulanmaktadır. Ortalama çalışan sayısı, takvim yılı boyunca çalışan sayılarının toplamının 12’ye bölünmesiyle belirlenir.
Bununla birlikte, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren Vergi Kanunu’nun 102.1.30-1. maddesinde belirtilen faaliyet türleriyle uğraşan gerçek kişilerin bu faaliyetlerden bir takvim yılı içerisinde elde ettikleri gelirlerin (giderler dikkate alınmaksızın) 45.000 manata kadar olan kısmının %75’i gelir vergisinden muaftır.
Herhangi bir işlemden doğan vergi yükümlülüklerinin belirlenmesi, doğrudan ilgili işlemlere ait belgeler, işlemin niteliği ve mükellefin faaliyet alanına bağlı olduğundan, vergilendirme konusunda ayrıntılı bilgi almak amacıyla işlemlerin ayrıntılı açıklaması, ilgili belgeler ve faaliyet hakkında kapsamlı bilgilerle birlikte kayıtlı olunan vergi dairesine başvurulması tavsiye olunur.
Dayanak: Vergi Kanunu’nun 33.4, 102.1.30, 102.1.30-1 ve 220. maddeleri.