tr
Elektronik fatura olmadan avans ödemesi sırasında ortaya çıkabilecek riskler
Elektronik fatura olmadan avans ödemesi sırasında ortaya çıkabilecek riskler
Gündemde sürekli tartışılan önemli konulardan biri de avans ödemesi sırasında KDV'nin ödenmesi ile ilgilidir. Eğer KDV mükellefine avans ödemesi yapılırken elektronik fatura gönderilmemişse, ödemeyi yapan ve alan taraf için hangi riskler ve yükümlülükler doğabilir?
Konuyla ilgili Elçin Ekberov açıklık getiriyor.
Vergi Kanunu'nun 58.6. maddesine göre, bu Kanun'un 175.1.3. maddesine uygun olarak, aynı Kanun'un 175.8. maddesinde belirtilen vergi mükellefi tarafından malların (iş ve hizmetlerin) bedeli ödendiği günden itibaren 1 iş günü içinde KDV miktarının ödenmemesi durumunda (bu Kanun'un 177.5. maddesinde öngörülen durumda KDV miktarının 1 iş günü içinde ödenmemesi hariç) vergi mükellefine zamanında ödenmemiş KDV miktarının %50'si oranında mali yaptırım uygulanır.
Şimdi yukarıda atıfta bulunulan maddelere ayrı ayrı bakalım:
Kanun'un 175.1.3. maddesinde belirtiliyor ki, vergi mükellefine verilen elektronik fatura üzerinde iki veya daha fazla ödeme yapılırsa, her ödeme ödeme miktarında ayrı bir işlem olarak kabul edilir. Vergi mükellefine verilen elektronik fatura üzerinde alınan malların (iş ve hizmetlerin) bedeli ödendiği günden itibaren bir iş günü içinde KDV miktarı bu Kanun ve ilgili yürütme organı tarafından belirlenen usullere göre ödenmelidir. Bu durumda malların (iş ve hizmetlerin) bedeli için iki veya daha fazla ödeme yapılırsa, KDV miktarı yapılan ödeme miktarına göre KDV'nin depozito hesabına ödenmelidir. Yani burada elektronik fatura gönderildiği takdirde KDV'nin depozito hesabına ödenmesi öngörülmektedir.
Vergi Kanunu'nun 175.8. maddesinde ise belirtiliyor ki, KDV mükellefleri ile KDV amaçları için kayıtlı olmayan ve hisselerinin ve paylarının %50'sinden fazlası devlete ait olan tüzel kişiler ve bütçe kuruluşları tarafından mallar, hizmetler (işler) alınırken onlara verilen elektronik faturalar üzerinden, bina inşaatı faaliyetiyle uğraşan kişilerden konut ve ticari alanlar satın alan kişiler tarafından KDV miktarı KDV'nin depozito hesabına aktarılmalıdır. Görüldüğü gibi, burada her kişinin KDV'yi depozito hesabına ödemek zorunda olmadığı, ancak 175.8. maddede belirtilen kişilerin bu yükümlülüğü taşıdığı belirtilmektedir.
Böylece, genel bir özet yaparak diyebiliriz ki, ödemeyi yapan taraf KDV miktarını elektronik fatura gönderilene kadar yapabilir, yani işlemin ana miktarla birlikte yapılmaması herhangi bir yükümlülük yaratmaz, ceza veya mali yaptırıma neden olmaz.
Peki bu şekilde ödeme yapılırken ödemeyi alan taraf için hangi yükümlülük doğar?
Vergi Kanunu'nun 166.6. maddesine göre, ödeme malların (işlerin, hizmetlerin) teslim edilmesinden önce gerçekleştirildiğinde vergiye tabi işlemin zamanı ödemenin yapıldığı zaman olarak kabul edilir. Vergiye tabi işlem için iki veya daha fazla ödeme yapılırsa, her ödeme ödeme miktarında ayrı bir işlem olarak kabul edilir. Kanun'un 166.7. maddesinde ise belirtilmiştir ki, bu maddenin amaçları için ödeme terimi, teslim edilen malların (işlerin, hizmetlerin) KDV'siz bedelinin veya KDV miktarının ödenmesini ifade eder.
Dolayısıyla, bu iki maddeyi özetleyerek şu sonuca varabiliriz ki, ödemeyi alan taraf KDV miktarını almasa bile, ana miktarı beyan ederek KDV yükümlülüğü yaratmalı ve ödemeyi kendi kaynaklarıyla devlet bütçesine yapmalıdır. Ayrıca, KDV miktarını alırsa ancak ana miktarı almazsa bile, yine de o miktara uygun ana miktarı beyan ederek KDV yükümlülüğü yaratmalı ve kendi kaynaklarıyla devlet bütçesine ödeme yapmalıdır.
Örnek: Satıcı "AA" A.Ş. ile alıcı "CC" A.Ş. arasında imzalanan 1 Ağustos 2024 tarihli sözleşmeye göre, değeri 10.000 TL olan mallar için sözleşme imzalandıktan sonraki 5 gün içinde %50 avans ödemesi yapılmalı, bundan sonraki 60 gün içinde mallar teslim edilmelidir. Ancak alıcı A.Ş.'nin KDV depozito hesabında KDV parası yok, bankadaki parası ise sadece %50 avansı ödemek için yeterlidir. Böylece, avans ödemesi yapılır, elektronik fatura ise mallar teslim edildiğinde gönderilecektir. Bu durumda satıcı "AA" A.Ş. aldığı 5.000 TL avans miktarını Ağustos ayı için KDV beyanında göstererek, 900 TL KDV miktarını devlet bütçesine ödemelidir:
5.000 x %18 = 900 TL.
Alıcı "CC" A.Ş. 900 TL avans KDV miktarını ödemediği için herhangi bir ceza veya mali yaptırıma maruz kalmaz. Ancak elektronik fatura gönderildiği güne kadar KDV miktarını ödemelidir. Aksi takdirde, KDV miktarının %50'si oranında mali yaptırım uygulanabilir.
Gündemde sürekli tartışılan önemli konulardan biri de avans ödemesi sırasında KDV'nin ödenmesi ile ilgilidir. Eğer KDV mükellefine avans ödemesi yapılırken elektronik fatura gönderilmemişse, ödemeyi yapan ve alan taraf için hangi riskler ve yükümlülükler doğabilir?
Konuyla ilgili Elçin Ekberov açıklık getiriyor.
Vergi Kanunu'nun 58.6. maddesine göre, bu Kanun'un 175.1.3. maddesine uygun olarak, aynı Kanun'un 175.8. maddesinde belirtilen vergi mükellefi tarafından malların (iş ve hizmetlerin) bedeli ödendiği günden itibaren 1 iş günü içinde KDV miktarının ödenmemesi durumunda (bu Kanun'un 177.5. maddesinde öngörülen durumda KDV miktarının 1 iş günü içinde ödenmemesi hariç) vergi mükellefine zamanında ödenmemiş KDV miktarının %50'si oranında mali yaptırım uygulanır.
Şimdi yukarıda atıfta bulunulan maddelere ayrı ayrı bakalım:
Kanun'un 175.1.3. maddesinde belirtiliyor ki, vergi mükellefine verilen elektronik fatura üzerinde iki veya daha fazla ödeme yapılırsa, her ödeme ödeme miktarında ayrı bir işlem olarak kabul edilir. Vergi mükellefine verilen elektronik fatura üzerinde alınan malların (iş ve hizmetlerin) bedeli ödendiği günden itibaren bir iş günü içinde KDV miktarı bu Kanun ve ilgili yürütme organı tarafından belirlenen usullere göre ödenmelidir. Bu durumda malların (iş ve hizmetlerin) bedeli için iki veya daha fazla ödeme yapılırsa, KDV miktarı yapılan ödeme miktarına göre KDV'nin depozito hesabına ödenmelidir. Yani burada elektronik fatura gönderildiği takdirde KDV'nin depozito hesabına ödenmesi öngörülmektedir.
Vergi Kanunu'nun 175.8. maddesinde ise belirtiliyor ki, KDV mükellefleri ile KDV amaçları için kayıtlı olmayan ve hisselerinin ve paylarının %50'sinden fazlası devlete ait olan tüzel kişiler ve bütçe kuruluşları tarafından mallar, hizmetler (işler) alınırken onlara verilen elektronik faturalar üzerinden, bina inşaatı faaliyetiyle uğraşan kişilerden konut ve ticari alanlar satın alan kişiler tarafından KDV miktarı KDV'nin depozito hesabına aktarılmalıdır. Görüldüğü gibi, burada her kişinin KDV'yi depozito hesabına ödemek zorunda olmadığı, ancak 175.8. maddede belirtilen kişilerin bu yükümlülüğü taşıdığı belirtilmektedir.
Böylece, genel bir özet yaparak diyebiliriz ki, ödemeyi yapan taraf KDV miktarını elektronik fatura gönderilene kadar yapabilir, yani işlemin ana miktarla birlikte yapılmaması herhangi bir yükümlülük yaratmaz, ceza veya mali yaptırıma neden olmaz.
Peki bu şekilde ödeme yapılırken ödemeyi alan taraf için hangi yükümlülük doğar?
Vergi Kanunu'nun 166.6. maddesine göre, ödeme malların (işlerin, hizmetlerin) teslim edilmesinden önce gerçekleştirildiğinde vergiye tabi işlemin zamanı ödemenin yapıldığı zaman olarak kabul edilir. Vergiye tabi işlem için iki veya daha fazla ödeme yapılırsa, her ödeme ödeme miktarında ayrı bir işlem olarak kabul edilir. Kanun'un 166.7. maddesinde ise belirtilmiştir ki, bu maddenin amaçları için ödeme terimi, teslim edilen malların (işlerin, hizmetlerin) KDV'siz bedelinin veya KDV miktarının ödenmesini ifade eder.
Dolayısıyla, bu iki maddeyi özetleyerek şu sonuca varabiliriz ki, ödemeyi alan taraf KDV miktarını almasa bile, ana miktarı beyan ederek KDV yükümlülüğü yaratmalı ve ödemeyi kendi kaynaklarıyla devlet bütçesine yapmalıdır. Ayrıca, KDV miktarını alırsa ancak ana miktarı almazsa bile, yine de o miktara uygun ana miktarı beyan ederek KDV yükümlülüğü yaratmalı ve kendi kaynaklarıyla devlet bütçesine ödeme yapmalıdır.
Örnek: Satıcı "AA" A.Ş. ile alıcı "CC" A.Ş. arasında imzalanan 1 Ağustos 2024 tarihli sözleşmeye göre, değeri 10.000 TL olan mallar için sözleşme imzalandıktan sonraki 5 gün içinde %50 avans ödemesi yapılmalı, bundan sonraki 60 gün içinde mallar teslim edilmelidir. Ancak alıcı A.Ş.'nin KDV depozito hesabında KDV parası yok, bankadaki parası ise sadece %50 avansı ödemek için yeterlidir. Böylece, avans ödemesi yapılır, elektronik fatura ise mallar teslim edildiğinde gönderilecektir. Bu durumda satıcı "AA" A.Ş. aldığı 5.000 TL avans miktarını Ağustos ayı için KDV beyanında göstererek, 900 TL KDV miktarını devlet bütçesine ödemelidir:
5.000 x %18 = 900 TL.
Alıcı "CC" A.Ş. 900 TL avans KDV miktarını ödemediği için herhangi bir ceza veya mali yaptırıma maruz kalmaz. Ancak elektronik fatura gönderildiği güne kadar KDV miktarını ödemelidir. Aksi takdirde, KDV miktarının %50'si oranında mali yaptırım uygulanabilir.