tr
Geçici iş göremezlik ödeneğinin hesaplanması – YENİ KURAL
Geçici iş göremezlik ödeneğinin hesaplanması – YENİ KURAL
30 Ocak 2026 tarihli ve 31 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Zorunlu Devlet Sosyal Sigortası Kapsamında Ödemelerin ve Çalışma Gücünü Geçici Olarak Kaybeden Sigortalılara Sigorta Ettirenin Kaynakları Hesabına Ödenen Yardımların Hesaplanması ve Ödenmesine İlişkin Yönetmelik” yeni редакsiyada onaylanmıştır. Kurallara göre, geçici iş göremezlik ödeneği, iş göremezliğin meydana geldiği aydan önceki ardışık 4 çeyrek boyunca sigortalı için hesaplanan ve ödenen zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin dört katı esas alınarak belirlenir. Uzman Kamala Yusifova bu yenilikleri daha ayrıntılı şekilde açıklamıştır.
Mevzuatta öngörülen sosyal sigorta olaylarının gerçekleştiği tarihte zorunlu devlet sosyal sigortasına tabi olan sigortalılara yapılacak sosyal sigorta ödemeleri şunlardır:
- geçici iş göremezlik ödeneği (mevzuatta belirlenen süre için);
- analık ödeneği;
- doğum nedeniyle bir defaya mahsus ödenek;
- çocuğun 3 yaşına kadar bakımı için ödenek;
- cenaze için bir defaya mahsus ödenek.
Çalışanların geçici iş göremezlik ödeneği (mevzuatta belirlenen süre için) ile analık ödeneğini alma hakkı, en az 6 aylık sosyal sigorta prim gününe sahip olmaları halinde doğar.
Geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalılara, Sağlık Bakanlığının “Birleşik Sağlık Bilgi Sistemi”nden Elektronik Hükümet Bilgi Sistemi aracılığıyla Çalışma ve Nüfusun Sosyal Korunması Bakanlığının Merkezi Elektronik Bilgi Sistemine (MEİS) aktarılan hastalık raporu verilerine dayanarak, geçici iş göremezliğin devam ettiği takvim günleri için verilir. Hatırlatmak isteriz ki, hastalık raporlarının elektronik ortamda düzenlenmesi, Bakanlar Kurulunun 8 Ocak 1993 tarihli ve 9 sayılı Kararı ile onaylanan “Sigortalılar için hastalık raporlarının elektronik belge şeklinde düzenlenmesine ilişkin talimat” doğrultusunda düzenlenmektedir.
Geçici iş göremezlik hali aralıksız veya aralıklı şekilde devam ettiğinde, ilk 14 takvim günü için ödenek işveren (sigorta ettiren) tarafından kendi kaynakları hesabına, kalan günler için ise zorunlu devlet sosyal sigortası kaynakları hesabına sigortacı tarafından ödenir. Geçici iş göremezlik ödeneği, iş göremezliğin başladığı ilk günden itibaren çalışma gücü yeniden kazanılıncaya kadar, ancak İş Kanunu’nun 74. maddesinin notuna uygun olarak bir yılı aşmamak üzere ödenir.
Yeni değişikliğe göre, geçici iş göremezlik ödeneği, iş göremezliğin meydana geldiği aydan önceki ardışık 4 çeyrek için sigortalı adına ödenmiş (veya hesaplanmış) zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin dört katı üzerinden hesaplanır. Geçici iş göremezlik ödeneğinin tutarı aşağıdaki formüllerle hesaplanır:
ÖT = TG × OGS
Burada:
ÖT – geçici iş göremezlik ödeneği tutarı;
TG – geçici iş göremezliğin sürdüğü takvim günlerinin sayısı;
OGS – bir takvim gününe düşen ortalama kazançtır.
OGS = TK / BG
Burada:
OGS – bir takvim gününe düşen ortalama kazanç;
TK – iş göremezliğin meydana geldiği aydan önceki ardışık 4 çeyrek boyunca sigortalının toplam kazancı;
BG – bölünen takvim günlerinin sayısıdır.
BG = TTG – ÇTG
Burada:
BG – bölünen takvim günlerinin sayısı;
TTG – ardışık 4 çeyrek için toplam takvim günleri;
ÇTG – hesaplama sırasında düşülen günlerdir.
Örnek 1:
Bir çalışan Haziran 2026’da 25 takvim günü geçici iş göremezlik yaşar. Bu durumda 2026 yılının 1. çeyreği ile 2025 yılının 4., 3. ve 2. çeyrekleri için ödenen zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin dört katı toplam kazanç olarak kabul edilir. Bu tutar, ardışık 4 çeyrek için bölünen takvim günlerine bölünerek günlük ortalama kazanç belirlenir. Daha sonra bu tutar 25 takvim günü ile çarpılarak toplam ödenek hesaplanır.
Varsayalım ki, önceki 4 çeyrek boyunca çalışan adına toplam 1.800 manat zorunlu devlet sosyal sigorta primi hesaplanıp ödenmiştir. Dikkate alınacak esas tutar 7.200 manat olacaktır:
1.800 × 4 = 7.200 manat.
4 çeyrek için 365 takvim günü olduğunu ve bu günlerde herhangi bir düşüm olmadığını varsayalım. Çalışan 25 takvim günü geçici iş göremezlik yaşamıştır. Bu durumda hesaplama şu şekilde olacaktır:
7.200 ÷ 365 = 19,73 manat;
19,73 × 25 = 493,25 manat.
Belirtmek gerekir ki, değişiklikten önce hesaplamalarda iş günleri esas alınmaktaydı. Kuralların yeni düzenlemede onaylanmasından sonra ise hesaplamalarda iş günleri değil, takvim günleri dikkate alınmaktadır.
30 Ocak 2026 tarihli ve 31 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Zorunlu Devlet Sosyal Sigortası Kapsamında Ödemelerin ve Çalışma Gücünü Geçici Olarak Kaybeden Sigortalılara Sigorta Ettirenin Kaynakları Hesabına Ödenen Yardımların Hesaplanması ve Ödenmesine İlişkin Yönetmelik” yeni редакsiyada onaylanmıştır. Kurallara göre, geçici iş göremezlik ödeneği, iş göremezliğin meydana geldiği aydan önceki ardışık 4 çeyrek boyunca sigortalı için hesaplanan ve ödenen zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin dört katı esas alınarak belirlenir. Uzman Kamala Yusifova bu yenilikleri daha ayrıntılı şekilde açıklamıştır.
Mevzuatta öngörülen sosyal sigorta olaylarının gerçekleştiği tarihte zorunlu devlet sosyal sigortasına tabi olan sigortalılara yapılacak sosyal sigorta ödemeleri şunlardır:
- geçici iş göremezlik ödeneği (mevzuatta belirlenen süre için);
- analık ödeneği;
- doğum nedeniyle bir defaya mahsus ödenek;
- çocuğun 3 yaşına kadar bakımı için ödenek;
- cenaze için bir defaya mahsus ödenek.
Çalışanların geçici iş göremezlik ödeneği (mevzuatta belirlenen süre için) ile analık ödeneğini alma hakkı, en az 6 aylık sosyal sigorta prim gününe sahip olmaları halinde doğar.
Geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalılara, Sağlık Bakanlığının “Birleşik Sağlık Bilgi Sistemi”nden Elektronik Hükümet Bilgi Sistemi aracılığıyla Çalışma ve Nüfusun Sosyal Korunması Bakanlığının Merkezi Elektronik Bilgi Sistemine (MEİS) aktarılan hastalık raporu verilerine dayanarak, geçici iş göremezliğin devam ettiği takvim günleri için verilir. Hatırlatmak isteriz ki, hastalık raporlarının elektronik ortamda düzenlenmesi, Bakanlar Kurulunun 8 Ocak 1993 tarihli ve 9 sayılı Kararı ile onaylanan “Sigortalılar için hastalık raporlarının elektronik belge şeklinde düzenlenmesine ilişkin talimat” doğrultusunda düzenlenmektedir.
Geçici iş göremezlik hali aralıksız veya aralıklı şekilde devam ettiğinde, ilk 14 takvim günü için ödenek işveren (sigorta ettiren) tarafından kendi kaynakları hesabına, kalan günler için ise zorunlu devlet sosyal sigortası kaynakları hesabına sigortacı tarafından ödenir. Geçici iş göremezlik ödeneği, iş göremezliğin başladığı ilk günden itibaren çalışma gücü yeniden kazanılıncaya kadar, ancak İş Kanunu’nun 74. maddesinin notuna uygun olarak bir yılı aşmamak üzere ödenir.
Yeni değişikliğe göre, geçici iş göremezlik ödeneği, iş göremezliğin meydana geldiği aydan önceki ardışık 4 çeyrek için sigortalı adına ödenmiş (veya hesaplanmış) zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin dört katı üzerinden hesaplanır. Geçici iş göremezlik ödeneğinin tutarı aşağıdaki formüllerle hesaplanır:
ÖT = TG × OGS
Burada:
ÖT – geçici iş göremezlik ödeneği tutarı;
TG – geçici iş göremezliğin sürdüğü takvim günlerinin sayısı;
OGS – bir takvim gününe düşen ortalama kazançtır.
OGS = TK / BG
Burada:
OGS – bir takvim gününe düşen ortalama kazanç;
TK – iş göremezliğin meydana geldiği aydan önceki ardışık 4 çeyrek boyunca sigortalının toplam kazancı;
BG – bölünen takvim günlerinin sayısıdır.
BG = TTG – ÇTG
Burada:
BG – bölünen takvim günlerinin sayısı;
TTG – ardışık 4 çeyrek için toplam takvim günleri;
ÇTG – hesaplama sırasında düşülen günlerdir.
Örnek 1:
Bir çalışan Haziran 2026’da 25 takvim günü geçici iş göremezlik yaşar. Bu durumda 2026 yılının 1. çeyreği ile 2025 yılının 4., 3. ve 2. çeyrekleri için ödenen zorunlu devlet sosyal sigorta primlerinin dört katı toplam kazanç olarak kabul edilir. Bu tutar, ardışık 4 çeyrek için bölünen takvim günlerine bölünerek günlük ortalama kazanç belirlenir. Daha sonra bu tutar 25 takvim günü ile çarpılarak toplam ödenek hesaplanır.
Varsayalım ki, önceki 4 çeyrek boyunca çalışan adına toplam 1.800 manat zorunlu devlet sosyal sigorta primi hesaplanıp ödenmiştir. Dikkate alınacak esas tutar 7.200 manat olacaktır:
1.800 × 4 = 7.200 manat.
4 çeyrek için 365 takvim günü olduğunu ve bu günlerde herhangi bir düşüm olmadığını varsayalım. Çalışan 25 takvim günü geçici iş göremezlik yaşamıştır. Bu durumda hesaplama şu şekilde olacaktır:
7.200 ÷ 365 = 19,73 manat;
19,73 × 25 = 493,25 manat.
Belirtmek gerekir ki, değişiklikten önce hesaplamalarda iş günleri esas alınmaktaydı. Kuralların yeni düzenlemede onaylanmasından sonra ise hesaplamalarda iş günleri değil, takvim günleri dikkate alınmaktadır.